Rok 1914 – co C. T. Russell wyznaczał pierwotnie na ten czas?

Autor: Włodzimierz Bednarski,
"Jak w Towarzystwie Strażnica 'rodziła się' koncepcja niewidzialnego
przyjścia Chrystusa i nauka o roku 1914"

Rok 1914 – co C. T. Russell wyznaczał pierwotnie na ten czas?

W jednym z rozdziałów wspomnieliśmy o pierwotnych oczekiwaniach C. T. Russella względem roku 1914, które związane były z poznaniem w roku 1876 nauki N. Barboura.

Jednak z czasem (od roku 1879) C. T. Russell usamodzielnił się, bo w roku 1879 zmarli dwaj jego bliscy przyjaciele (Stetson, Storrs) oraz rozstał się on z N. Barbourem. Owocem jego samodzielnych już dociekań były Wykłady Pisma Świętego opublikowane w latach 1886-1904, które w kolejnych edycjach były ‘korygowane’ i zmieniane w wielu kwestiach.

Tym niemniej przytaczamy treść głównych siedmiu oczekiwań związanych z rokiem 1914, zawartych w jednym z tomów opublikowanych w roku 1889:

„W rozdziale tym przedstawiamy dowody Biblijne wykazujące, że zupełny koniec Czasów Pogan, tj. ostateczny kres ich panowania w ramach dzierżawy, nastąpi R. P. 1914; że ta data będzie ostateczną granicą panowania niedoskonałych ludzi. I zauważmy, że jeśli rzeczy te są prawdą, uzasadnioną w Piśmie Świętym, dowodzić będą: –

Po pierwsze, że w owym czasie Królestwo Boże, o które nasz Pan nauczył nas modlić się, mówiąc: »Przyjdź Królestwo Twoje«, obejmie pełną, powszechną władzę, a wkrótce potem zostanie »ustanowione« lub mocno osadzone na ziemi, na ruinach obecnych instytucji.

Po drugie, znajdziemy w nim dowód, że ten, który ma prawo, aby objąć panowanie nad światem, wówczas będzie obecny jako nowy Władca Ziemi; a nie tylko od owego czasu, lecz będzie On obecny znacznie wcześniej przed ową datą, albowiem upadek rządów pogańskich ma być bezpośrednio spowodowany przez Jego pokruszenie ich jak naczynia zduńskiego (Psalm 2:9; Obj. 2:27), i ustanowienia w ich miejsce własnego, sprawiedliwego rządu.

Po trzecie, znajdziemy w nim dowód, że na jakiś czas przed końcem R. P. 1914 ostatni członek uznanego przez Boga Kościoła Chrystusowego, »królewskiego kapłaństwa«, »ciała Chrystusowego« zostanie uwielbiony wraz ze swą Głową; albowiem każdy członek ma panować z Chrystusem i być współdziedzicem w Jego Królestwie, gdyż nie może być ono zupełnie »ustanowione« bez wszystkich członków.

Po czwarte, znajdziemy w nim dowód, że od tego czasu Jeruzalem nie będzie dłużej deptane przez Pogan, lecz powstanie z prochu Bożej niełaski do chwały; ponieważ »Czasy Pogan« wypełnią się lub zakończą.

Po piąte, znajdziemy w nim dowód, że do tego czasu, lub nawet wcześniej, ślepota z części Izraela będzie usunięta, albowiem miała ona trwać tylko dotąd, »dopóki nie wejdzie pełnia Pogan« (Rzym. 11:25), innymi słowy, do czasu, gdy pełna liczba Pogan, którzy mają być członkami ciała Chrystusowego lub oblubienicy Chrystusowej, zostanie w pełni wybrana.

Po szóste, znajdziemy w nim dowód, że »wielki czas ucisku, jakiego nie było odkąd istnieją narody«, zakończy się powszechną anarchią, co uspokoi narody i nauczy, że Jehowa jest Bogiem, i że będzie wywyższony między narodami. (Psalm 46:10). Stan rzeczy przedstawiony w języku symbolicznym jako szalejące fale morskie, jako topniejąca ziemia, jako walące się góry i płonące niebo, wówczas przeminie, po czym strapiona ludzkość zacznie zaznawać pokojowych błogosławieństw »nowych niebios i nowej ziemi«. Lecz Pomazaniec Pański i Jego prawowite i sprawiedliwe rządy najpierw muszą być uznane przez klasę dzieci Bożych, która przejdzie przez ucisk wielki, a przedstawiona jest na rysunku Boskiego Planu Wieków, przez figury oznaczone literami »m« i »t« (Patrz: także strony 235 do 239 Tomu I) – następnie, przy jego zakończeniu (wielkiego ucisku – przyp. tłum.) przez cielesnego Izraela, a w końcu przez całą ludzkość.

Po siódme, znajdziemy w nim dowód, że przed ową datą Królestwo Boże zorganizowane w mocy, będzie na ziemi i »połamie i pokruszy« posąg przedstawiający rządy pogańskie (Dan. 2:34) i całkiem pochłonie władzę ich królów. Jego własna moc i panowanie zostanie ustanowione tak szybko, jak szybko przez swe różnorodne wpływy i środki skruszy ono i rozrzuci »istniejące władze« – cywilne i kościelne – żelazne i gliniane” (The Time Is At Hand 1889 s. 76-78; tekst polski cytowany według Kryzys sumienia R. Franz, 2006, s. 208-209; tam też fotokopie z oryginalnym tekstem angielskim, s. 207-208).

Patrz też patrz Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson 2002, s. 27 [s. 29, wersja PDF].

Widzimy, że C. T. Russell wyznaczył w tym fragmencie aż siedem ważnych wydarzeń dla świata i żadne z nich się nie wypełniło. Dlatego w kolejnych edycjach (od roku 1915) powyższego tomu pozmieniano te treści. W tym fragmencie, jak i w innych, zamiast słów „w roku 1914” wstawiono inne frazy: „po roku 1914 [lub 1915]”, „około roku 1914 [lub 1915]”, „wkrótce potem” (patrz przykładowe fotokopie Kryzys sumienia R. Franz, 2006, s. 209-211).

R. Franz tak oto skomentował powyższe prorocze zapowiedzi oraz ich fiasko:

„W ten sposób w późniejszych wydaniach usiłowano zatuszować oczywiste pomyłki związane z rokiem 1914, kiedy to zapowiedziane wydarzenia nie nastąpiły. Niewielu Świadków Jehowy posiada dzisiaj jakiekolwiek pojęcie o tym, jak wielki zakres obejmowały przepowiednie dotyczące tego roku, niewielu wie, że ani jeden z pierwotnie podanych siedmiu punktów nie spełnił się tak, jak został zapowiedziany. W publikacjach Towarzystwa nadzieje związane z tą datą wspomina się w jak najkrótszy sposób, niektóre zaś zupełnie się pomija” (Kryzys sumienia R. Franz, 2006, s. 211).

Również Towarzystwo Strażnica napomknęło niedawno o wprowadzanych zmianach w Wykładach Russella:

„Dalsze poszukiwania równoległych okresów doprowadziły do twierdzenia, że zniszczenie Jeruzalem w roku 70 n.e. (37 lat po wjeździe Jezusa do Jeruzalem, gdzie uczniowie powitali go jako króla) może wskazywać na rok 1915 (37 lat po roku 1878) jako kulminację anarchistycznego przewrotu, do którego – jak sądzono – Bóg dopuści, by położyć kres instytucjom tego świata. Owa data pojawiła się w nowszych edycjach Wykładów Pisma Świętego. (Zobacz tom II, strony 104-106, 190, 245, 259, 276, 277; porównaj z wcześniejszym angielskim wydaniem Brzasku Tysiąclecia, na przykład z roku 1902). Uważano, iż takie wyjaśnienie harmonizuje z już opublikowanymi informacjami na temat zakończenia Czasów Pogan w roku 1914” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 632; kluczowy tekst po angielsku: This date appeared in reprints of Studies in the Scriptures. (See Volume II, pages 99-101, 171, 221, 232, 246-7; compare reprint of 1914 with earlier printings, such as the 1902 printing of Millennial Dawn.)).

Jeszcze tylko dodajmy, co C. T. Russell napisał w swojej przedśmiertnej Przedmowie Autora (z 1 października 1916 r.) do nowej edycji cytowanego tomu:

„Naturalnie nie mogliśmy wiedzieć w roku 1889, t. j. w chwili pisania tego tomu, czy data 1914 roku, tak jasno naznaczona w Biblii, jako koniec użyczonej Poganom władzy panowania nad światem, akuratnie oznacza, że w czasie tym Poganie rzeczywiście będą pozbawieni władzy w zupełności, czy też, że władza ta będzie im wtedy odmówioną, a oni stopniowo będą jej pozbawieni. Teraz wierzymy, że to ostatnie tłumaczenie jest zgodne z zamiarem Pańskim; albowiem akuratnie w roku 1914 wspomniane tu królestwa pogańskie rozpoczęły wielką walkę światową, która według proroctwa biblijnego zakończy się wreszcie kompletnem obaleniem wszystkich ludzkich rządów i otworzy drogę do założenia Królestwa umiłowanego Syna Bożego. Nie możemy sięgnąć wzrokiem poza zasłonę; nie możemy wiedzieć o rzeczach, jakie rozwijają się teraz pod kierownictwem naszego pełnego chwały Pana i wywyższonych już członków Jego Kościoła. (...) Wiemy natomiast, że zaczynający się teraz czas Wielkiego Ucisku odpowiada całkiem ściśle Boskiej zapowiedzi po czasie i warunkach założenia Królestwa Mesyaszowego” (Nadszedł Czas 1919 s. III [Przedmowa Autora 1 październik 1916]).

„Autor przyznaje, że w tym tomie wyraża jasno myśl, iż święci Pańscy mogą spodziewać się połączenia z Panem w Jego chwale, przy końcu Czasów Pogan. Była to naturalna pomyłka, ale Pan dopuścił jej dla pobłogosławienia Swego ludu. Przekonanie, że Kościół Chrystusowy będzie zgromadzony i wywyższony przed październikiem 1914 roku, wywarło ogromnie uświęcający wpływ na tysiące sług Bożych, a za to wszyscy oni muszą błogosławić Pana – chociaż nawet stało się to przez pomyłkę. Zaprawdę, wielu jest takich, którzy dziękują Bogu, że wywyższenie Kościoła i osiągnięcie wszystkich Jego nadziei nie nastąpiło jeszcze w czasie przez nas wyczekiwanym. Gdyż teraz my, słudzy Pańscy, mamy dalszą sposobność uzupełnienia swojej świątobliwości i uczestniczenia wraz z naszym Mistrzem w dalszem głoszeniu Jego posłannictwa przed ludźmi. Pomyłka nasza jednak nie odnosiła się do zakończenia Czasów Pogan, wyciągnęliśmy tylko fałszywy wniosek, nie upoważniony przez Pańskie Słowo. Widzieliśmy w Biblii pewne równoległości pomiędzy Wiekiem Żydowskim i Wiekiem Ewangelii; powinniśmy zauważyć, że te równoległości doprowadzają nominalne systemy w obu wypadkach do zniszczenia, a nie wskazują czasu wywyższenia do chwały Nowego Stworzenia. To wyjaśnienie pomoże czytelnikowi w badaniu tomu »NADSZEDŁ CZAS«. Nie wątpimy, że podobnie jak przedtem, tak i teraz spłynie błogosławieństwo Pańskie na tysiące tych ludzi, którzy pilnie zbadają ten tom. Aby tak się stało, zanosi modły autor,

CHARLES T. RUSSELL. Brooklyn, N. Y., 1 paźdz. 1916” (Nadszedł Czas 1919 s. IV [Przedmowa Autora 1 październik 1916]).

Nawet te poprawione słowa, z tej nowej Przedmowy Autora, ponownie się nie wypełniły:

„(...) akuratnie w roku 1914 wspomniane tu królestwa pogańskie rozpoczęły wielką walkę światową, która według proroctwa biblijnego zakończy się wreszcie kompletnem obaleniem wszystkich ludzkich rządów i otworzy drogę do założenia Królestwa umiłowanego Syna Bożego” (jw. s. III).

Stwierdzenia zaś, że za fałszywe proroctwo i przez pomyłkę tysiące ludzi otrzymało błogosławieństwo, pozostawiamy bez komentarza.

C. T. Russell jeszcze przed śmiercią zdążył wyznaczyć wstępnie rok 1918, który miał zastąpić oczekiwane wydarzenia lat 1914-1915:

„Nie widzimy przeto przyczyny dlaczego mielibyśmy wątpić, że Czasy Pogan skończyły się w październiku 1914 roku i że w następnych kilku latach nastąpi zupełny upadek ich władzy a zostanie ustanowione Królestwo Boże przez Mesjasza. Lecz do tego czasu klasa Eliasza przejdzie poza zasłonę; »A gdy się Chrystus on żywot nasz pokaże, tedy i wy (Kościół) okażecie się z Nim w chwale« (…) Nadmieniamy tutaj, że niektórzy historycy pokazują, że czas wielkiego ucisku dla Żydów zakończył się w kwietniu R.P. 73, który równałby się z rokiem 1918” (ang. Strażnica 01.09 1916 s. 5950-5951 [reprint]).

„Co się tyczy czasu żniwa Wieku Ewangelii, zwracam się przy tej okazji do was w przekonaniu, że ten okres żniwa będzie trwał według Pisma Świętego czterdzieści lat i że weszliśmy w ten okres w roku 1878, a zatem zakończy się on z rokiem 1918. (...) znajdujemy się w końcowym okresie Wieku Ewangelii i na początku czy w brzasku Wieku Tysiąclecia” (Pastor Russell’s Sermons 1917 s. 287; tekst polski cytowany według Kazania Pastora Russella 2012 s. 287 [wyd. „Straż”, Białogard]).

Oto jeszcze odnotowany dialog pastora Russella z jednym z jego uczniów:

„Podajemy tu list jednego pracownika z Bethel, napisany na krótko po śmierci Pastora Russella: »Około trzy miesiące temu zadałem kilka pytań przy stole, a ostatniem pytaniem było: ‘Ponieważ wiem teraz, że żydowski czas ucisku skończył się dopiero w R. P. 73, jak o tem dokładnie przekonałem się na podstawie dzieł historyków, zapytuję się tedy: czego mamy spodziewać się w równorzędnym roku 1918’ Brat Russell dał to pytanie trzem wybitnym braciom do rozwiązania, ale wszyscy trzej odpowiedzieli, że nie wiedzą, chociaż chcieliby dowiedzieć się, czego należy się spodziewać. Wówczas brat Russell kazał mnie samemu odpowiedzieć. Rzekłem więc ‘Wobec tego, że R. P. 73 był świadkiem kompletnego obalenia nominalnego naturalnego Izraela w Palestynie więc w równorzędnym roku 1918 powinniśmy się spodziewać kompletnego obalenia nominalnego duchowego Izraela, czyli upadku Babilonu. (Obj. 18.)’ Pastor Russell rzekł wówczas: ‘Całkiem słusznie. Właśnie to nastąpi’«.” (Dokonana Tajemnica 1925 s. 152; por. edycja ang. 1917 s. 129).

Jak widzimy, wcześniej uczono o tym, że rok 1914 (koniec „czasów pogan”, czyli ‘nominalnego chrześcijaństwa’) był odpowiednikiem roku 70 (zburzenie Jerozolimy).

Po nowemu zaś wykładano, że rok 1918, kończący żywot ‘nominalnego chrześcijaństwa’, miał być odpowiednikiem zniszczenia przez Rzymian w roku 73 Masady, ostatniej twierdzy powstania żydowskiego z I wieku.