J. A. Brown i inni badacze adwentowi uczący o okresie 2520 lat i końcu „czasów pogan” oraz ich wpływ
na N. Barboura

---

N. Barbour, ani C. T. Russell nie byli pierwszymi, którzy uczyli o okresie 2520 lat i końcu „czasów pogan”. Wcześniej już wielu rozmaitych badaczy adwentowych wyznaczało inne daty, choć wyliczenie mieli identyczne, jak wyżej wymienieni. Zresztą Barbour, a za nim Russell, przejęli od swych poprzedników metodę wyliczenia okresu 2520 lat, tylko tyle, że wstawili własną datę do tego wyliczenia, czyli rok 1914.

Rozpoczęli oni liczenie od roku 1914, który otrzymali z dodania do roku 1874 okresu 40 lat (tak jak 30 r. + 40 lat = 70 r.) i później cofali się o 2520 lat, co dało im rok 606 przed Chr.

Jak wspomnieliśmy, pod wpływem tego, co ujawnili opinii publicznej (na początku lat 80. XX wieku) R. Franz i C. O. Jonsson, od roku 1993 Towarzystwo Strażnica zaczęło przyznawać się do tego, że to nie założyciel organizacji C. T. Russell był tym, któremu Bóg bezpośrednio objawiał nauki, u początku działalności pastora.

Oto znamienne słowa z roku 1993 i 1994 (prawie identyczne):

„Już w roku 1823 John A. Brown obliczył i podał w swym dziele opublikowanym w Londynie, że »siedem czasów« z 4 rozdziału Księgi Daniela to okres 2520 lat. Niestety, nie udało mu się ustalić początku ani końca tego proroczego okresu. Jednakże powiązał te »siedem czasów« z Czasami Pogan, wspomnianymi w Ewangelii według Łukasza 21:24. W roku 1844 brytyjski duchowny E. B. Elliott zaznaczył, że »siedem czasów« z Księgi Daniela może się zakończyć w roku 1914, ale podał też inną interpretację, odnoszącą się do Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Do podobnych wniosków doszedł w roku 1849 Robert Seeley z Londynu. Nie później niż w roku 1870 w publikacji Josepha Seissa oraz jego współpracowników, wydrukowanej w Filadelfii w stanie Pensylwania, przedstawiono obliczenia wskazujące na rok 1914 jako na datę znamienną, chociaż podstawą tej argumentacji była chronologia, którą C. T. Russell potem odrzucił” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 [ang. 1993] s. 134).

„W roku 1844 brytyjski duchowny E. B. Elliott zwrócił uwagę na to, że na rok 1914 może przypaść koniec »siedmiu czasów« wspomnianych w 4 rozdziale Księgi Daniela (Wujek). Podobną opinię wyraził w roku 1849 Robert Seeley z Londynu. W pewnej publikacji z roku 1870 Amerykanin Joseph Seiss nazwał rok 1914 datą znamienną w chronologii biblijnej. A w roku 1875 Nelson H. Barbour oznajmił na łamach swego czasopisma Herald of the Morning, że w roku 1914 zakończy się okres nazwany przez Jezusa »wyznaczonymi czasami narodów« (Łukasza 21:24)” (Przebudźcie się! Nr 11, 1994 s. 26).

Widzimy z powyższego, że i „czasy pogan” i „siedem czasów” i 2520 lat i rok 1914, wszystkie te kwestie były wyznaczane i wykładane wcześniej, przed nauczaniem N. Barboura i C. T. Russella i to od roku 1823, a więc na 50 lat przed ich wykładniami.

Rok 1914 przed N. Barbourem wyznaczali, jak widać:

w roku 1844 E. B. Elliott;

w roku 1849 Robert Seeley;

w roku 1870 Joseph Seiss.

C. O. Jonsson w nowszej angielskiej edycji swojej książki wymienia jeszcze kilka osób, które wyznaczały lata z zakresu 1914-1919 w czasie od roku 1844 do roku 1886 (patrz The Gentile Times Reconsidered C. O. Jonsson, Atlanta 2004, s. 60-61).

Nie jest też prawdą to, co pisze Towarzystwo Strażnica na temat Johna A. Browna, że „nie udało mu się ustalić początku ani końca”.

Wręcz przeciwnie, ustalił on to wszystko na lata 604 p.n.e. – 1917 n.e., o czym piszemy poniżej.

C. O. Jonsson uważa, po wnikliwych poszukiwaniach, że pierwszym, który wyraźnie określił w swych pismach okres 2520, był właśnie John A. Brown (Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson, 2002, s. 20-21, 23, 26, 33-34, 84, 90 [s. 22-23, 26, 28, 35-36, 87, 93, wersja PDF]).

Wyznaczył on, jak wspomnieliśmy, rok 604 przed Chr. i rok 1917 po Chr., jako kończący 2520 lat.

Oto relacja o tym R. Franza, który dobrze znał się z C. O. Jonssonem:

„Późniejsze zamieszanie w Europie wywołało falę nowych przepowiedni. Do twórców przepowiedni zaliczał się mieszkający w Anglii człowiek o nazwisku John Aquila Brown. Na początku XIX wieku opublikował on wyjaśnienie 2300 dni z ósmego rozdziału Księgi Daniela, w myśl którego okres ten kończy się w 1844 roku n.e. Rozumowanie to przejął amerykański pionier ruchu adwentystycznego, William Miller. Zobaczymy, jaką rolę obliczenia te odegrały później w historii Świadków Jehowy. John Aquilla Brown podał również inne wyjaśnienie, ściśle związane z 1914 rokiem. W sformułowanej przez niego formie funkcjonuje ono do dziś w przekonaniach Świadków Jehowy. Jak to się stało? Carl Olof Jonsson przedstawił w swym materiale dowód, że to właśnie Brown był rzeczywistym wynalazcą interpretacji „siedmiu czasów” z czwartego rozdziału Księgi Daniela. Oparł się on na liczbie 2520 lat, do której to liczby doszedł stosując zasadę „dzień za rok”. Brown opublikował swą interpretację w 1823 roku, a jego sposób przejścia od »siedmiu czasów« do 2520 lat jest identyczny z tym, jaki znajdujemy obecnie w publikacjach Towarzystwa Strażnica. Było to dwadzieścia dziewięć lat przed narodzeniem się Charlesa Taze Russella, czterdzieści siedem lat przed rozpoczęciem przez niego studiów biblijnych w małej grupie i ponad pół wieku przed opublikowaniem książki Trzy światy.

Byłem całkowicie tego nieświadomy, dopóki nie przeczytałem materiałów nadesłanych do Towarzystwa ze Szwecji. W publikacjach Towarzystwa Strażnica nie było żadnych informacji potwierdzających te fakty. W ogóle nie wspominano o kimś takim, jak John Aquila Brown. W roku 1983 Carl Olof Jonsson w końcu opublikował swoje opracowanie. Dziesięć lat po pojawieniu się książki Jonssona Towarzystwo Strażnica po raz pierwszy przyznało, że faktycznym wynalazcą obliczenia 2520 dni był John Aquila Brown, który uczynił to w 1823 roku, 50 lat przed pojawieniem się na scenie Russella. Jednakże John Aquila Brown okres 2520 lat zaczął liczyć od roku 604 p.n.e. i dlatego koniec tego okresu wypadł na rok 1917. Przepowiedział on, że właśnie wtedy »pełna chwała królestwa Izraela osiągnie doskonałość«. Wobec tego skąd wziął się nacisk kładziony na 1914 rok? Gdy nie spełniły się oczekiwania wiązane z rokiem 1844, powstały różne, rozłamowe ugrupowania adwentystów. Większość z nich ustalała nowe daty powrotu Chrystusa. Jedna z takich grup skupiała się wokół N. H. Barboura z Rochester, w stanie Nowy Jork. Barbour przejął wiele elementów interpretacji Johna Aquili Browna, zmienił jednak punkt wyjściowy do obliczeń 2520 lat z 604 roku na 606 rok p.n.e., tak że końcową datą był rok 1914 n.e. (W rzeczywistości w tym obliczeniu został popełniony błąd – między datą wyjściową, a końcową jest tylko 2519 lat)” (Kryzys sumienia R, Franz, 2006, s. 192-193).

Wydaje się, że wspomniany J. Seiss mógł mieć też pośredni wpływ na C. T. Russella w kwestii roku 1914. Wcześniej napomknęliśmy, że ten ostatni przywoływał Seissa w swoim tomie Wykładów, jako eksperta od Wielkiej Piramidy. Pisaliśmy, że J. Seiss uczył też o dwuetapowym powrocie Chrystusa (niewidzialnym i widzialnym na sąd), którą to naukę przyjął C. T. Russell, z czasem ją modyfikując. Oto wspomniana kwestia dotycząca roku 1914:

„Nie później niż w roku 1870 w publikacji Josepha Seissa oraz jego współpracowników, wydrukowanej w Filadelfii w stanie Pensylwania, przedstawiono obliczenia wskazujące na rok 1914 jako na datę znamienną, chociaż podstawą tej argumentacji była chronologia, którą C. T. Russell potem odrzucił” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 134).

Oczywiście okres 2520 lat był wyznaczany o wiele wcześniej, niż wydaje się dzisiejszym Świadkom Jehowy. Podawano różne daty początkowe i końcowe. Nawet wspomniany W. Miller miał swoje obliczenie okresu 2520 lat, które doprowadzało go do roku 1843 (tak jak wyliczenie dotyczące 2300 wieczorów i ranków). Wymyślił je w roku 1840, a opublikował w roku 1842. Czyli dopasował je do wcześniej wyznaczonej przez siebie daty tj. 1843:

„Miller ucząc, że czasy pogan trwające 2520 lat skończą się w roku 1843, po prostu powtarzał cudze opinie. W dniach 14 i 15 października 1840 roku odbyła się w Bostonie Pierwsza Generalna Konferencja, w której programie znalazło się między innymi przemówienie Millera poświęcone chronologii biblijnej. Przedstawił w nim obliczenie, w myśl którego »czasy pogan«, lub 2520 lat miały trwać od 677 roku p.n.e. do 1843 roku n.e.” (Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson, 2002, s. 22 [s. 24, wersja PDF]; por. s. 34 [s. 36, wersja PDF]).

Pierwszym, który wyznaczył okres 2520 lat, był wspomniany J. A. Brown, wyliczający ten czas w roku 1823:

„Pierwszym wykładowcą proroctw, który obliczył okres 2520 lat był John Aquila Brown w roku 1823. (...) To właśnie on zapoczątkował obliczanie 2520 lat, również jako pierwszy posłużył się 2300 dniami z Daniela 8:14 jako latami, licząc je od 457 r. p.n.e. do roku 1843 n.e. (...) Chronologię Browna, w ramach której »siedem czasów« z czwartego rozdziału Księgi Daniela stanowiło okres 2520 lat opublikowano po raz pierwszy w 1823 w jego dwutomowym dziele pt. »The Even–Tide«” (Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson, 2002, s. 20 [s. 22, wersja PDF]).

W angielskiej książce C. O. Jonssona opublikowano fotokopie z publikacji J. A. Browna z roku 1823, dotyczące wyliczenia 2520 lat (patrz The Gentile Times Reconsidered C. O. Jonsson, Atlanta 2004, s. 34).

C. O. Jonsson wymienia kilkanaście osób, które także wyliczały okres 2520 lat, podobnie jak później N. Barbour i C. T. Russell (patrz Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson, 2002, s. 34 [s. 36-37, wersja PDF]).

Przywoływany autor tak pisze o tym, zaznaczając, że kiedyś nie opierano sprawy początku „czasów pogan” o uwięzienie króla Sedekiasza (jak dziś), ale o innych, wcześniejszych królów, którzy także byli więzieni przez pogan:

„Wkrótce inni komentatorzy utożsamili 2520 lat z »czasami pogan« z Łukasza 21:24. Jednym z tematów poruszanych podczas proroczych konferencji odbywających się od 1826 roku w Albury na południu Londynu (Albury Park Prophetic Conferences) było zagadnienie »czasów pogan«. Już podczas pierwszego z tych zgromadzeń łączono je z okresem 2520 lat. Wielu komentatorów biblijnych liczyło »siedem czasów pogan« od uprowadzenia do niewoli króla Manassesa w roku 677 p.n.e. (...) Czyniono tak dlatego, by ten okres dobiegł końca w tym samym czasie, co 2300 lat z Daniela 8:14, to jest w 1843 lub 1844 roku” (Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson, 2002, s. 21 [s. 23, wersja PDF]).

Jednym z organizatorów tej konferencji ‘adwentowej’ w roku 1826 był wspomniany już H. Drummond (1786–1860).

Według C. O. Jonssona niektórzy badacze adwentowi przedstawiali szerokie spektrum dat i królów, co kto chciał, do wyboru (1793 lub 1843 lub 1918), a wszystkie wiązały się z wyliczanymi „czasami pogan”:

„Edward Bickersteth (1786–1850), ewangelicki proboszcz z Watton w hrabstwie Hartfordshire, brał pod uwagę różne daty początku »siedmiu czasów«:

»Jeżeli przyjmiemy, że niewola izraelska rozpoczęła się w 727 roku przed Chrystusem, podczas pierwszej deportacji Izraela dokonanej przez Salmanassara, to koniec owego okresu wypadłby na rok 1793, kiedy wybuchła Rewolucja Francuska. Jeśli założymy, że niewola zaczęła się w roku 677 przed Chrystusem, gdy zabrał ich do niewoli Asarhaddon (w tym samym czasie uprowadzono do niewoli Manassesa, króla Judy, 2 Królów 17:23,24. 2 Kron. 33:11) to koniec przypadł by na rok 1843. Jeśli oprzemy liczenie na roku 602 przed Chrystusem, kiedy to Jehojakim został zdetronizowany przez Nebuchadnezara, to koniec tegoż okresu wypadłby w roku 1918. Po zakończeniu każdego z tych okresów mogą mieć miejsce stosowne wydarzenia, dlatego zasługują one na to, by poświęcić im należytą uwagę«.” (Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson, 2002, s. 22 [s. 24, wersja PDF]).

W ten sposób docieramy do Nelsona Barboura, który w roku 1875 przerabia wyliczenie J. A. Browna (604 p.n.e. – 1917 n.e.), dostosowując je do swoich potrzeb i innych oczekiwań (606 p.n.e. – 1914 n.e.):

„Ponieważ Barbour znał dzieła Johna A. Browna możliwe, że »poprawił« datę rozpoczęcia czasów pogan z 604 na 606 rok p.n.e., tym samym wyznaczył ich koniec na rok 1914. Barbour mógł równie dobrze zapożyczyć datę 606 p.n.e. od E. B. Elliotta. Co prawda Elliott wyznaczył początek czasów pogan w roku 707 p.n.e., mimo to przyznał, że »można je liczyć (...) od roku objęcia tronu przez Nebukadnezara i inwazji na Judę w roku 606 p.n.e.« Elliott, tom IV, s. 238” (Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson, 2002, s. 26 [s. 28, wersja PDF]).

W tym miejscu autor niniejszego opracowania nie zgadza się ze słowami C. O. Jonssona, że N. Barbour „»poprawił« datę rozpoczęcia czasów pogan z 604 na 606 rok p.n.e.”.

On poprawił przede wszystkim datę końca „czasów pogan”, to znaczy rok 1917, na rok 1914, a nie datę początku „czasów pogan”.

N. Barbour rok 1914 uzyskał z innego wyliczenia (1874 r. + 40 lat) i tylko zastosował ten rok do wyliczenia skomponowanego przez J. A. Browna, tym bardziej, że rok 1914 znany mu był zapewne poprzez pisma Edwarda Bischopa Elliota:

„W roku 1844 brytyjski duchowny E. B. Elliott zaznaczył, że »siedem czasów« z Księgi Daniela może się zakończyć w roku 1914, ale podał też inną interpretację, odnoszącą się do Wielkiej Rewolucji Francuskiej” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 [ang. 1993] s. 134).

N. Barbour dla roku 606 nie miał żadnego świadectwa historycznego na jego poparcie (do dziś takiego nie podano!). Natomiast rok 604 w pewien sposób funkcjonował w historii i wśród badaczy starożytności. Na przykład w Biblii Tysiąclecia podano:

„605/604 Pierwsza wyprawa Nabuchodonozora na Palestynę [zob. 2Krl 24:1-7]

605(604)-562 Nabuchodonozor (Nebukadnesar), król babiloński” (wyd. III, 1980, s. 1431).

Przypomnijmy skąd wziął się pierwotnie rok 1914, do którego zaraz potem dostosowano wyliczenie Browna:

30 r. (objawienie się Jezusa przy chrzcie) + 40 lat = 70 r. (sąd Izraela).

Analogicznie:

1874 r. (objawienie się Jezusa w paruzji) + 40 lat = 1914 r. (sąd pogan).

Zagadnienie powyższe, wskazujące na różne metody wyliczania roku 1914, omawiamy szerzej w kolejnych rozdziałach.

C. O. Jonsson podaje też, że Brown dlatego przyjął rok 604, bo był to pierwszy rok rządów Nabuchodonozora, a nie zburzenia Jerozolimy.

Wspomina on też, że wszyscy czterej wymienieni przez Towarzystwo Strażnica, piszący o roku 1914 lub „czasach pogan” badacze adwentowi (Brown, Elliott, Seeley, Seiss; patrz powyżej) uznawali rok 588 lub 587 przed Chr., jako rok zburzenia Jerozolimy, a nie 606 (patrz The Gentile Times Reconsidered C. O. Jonsson, Atlanta 2004, s. 69).

Rok 606 przed Chr., jako rok zburzenia Jerozolimy, nie był znany nikomu przed N. Barbourem, co pośrednio nawet C. T. Russell przyznał odpowiadając na jeden z listów czytelnika:

„Do autora Brzasku Millenium [Wykładów Pisma Świętego] i wydawcy Zion’s Watch Tower:

Szanowny Panie, ponieważ zmienił pan poglądy na temat Czasów Pogan, to proszę mi pozwolić zasugerować możliwość jeszcze innego błędu. Liczy pan siedemdziesiąt lat niewoli babilońskiej począwszy od obalenia Sedekiasza, ostatniego króla Judy. Proszę jednak zauważyć, że »Chronologia Biskupa Ushera«, cytowana w przypisach naszego powszechnego przekładu Biblii i bazująca na »Kanonie Ptolemeusza«, rozpoczyna okres siedemdziesięciu lat dziewiętnaście lat wcześniej, a mianowicie w pierwszym roku Nabuchodonozora, gdy do niewoli dostał się Daniel i inni wybitni Żydzi, a na ich kraj została nałożona danina. Tak więc, jeśli ów powszechny sposób liczenia byłby poprawny, oznaczałoby to, że »czasy pogan« rozpoczynałyby się dziewiętnaście lat później, niż pan obliczył, a mianowicie w roku 587 p.n.e. a nie w 606 p.n.e. To zaś z kolei oznaczałoby, że kończyłyby się także o 19 lat później, niż pan obliczył, w październiku 1933 roku, zamiast w październiku 1914. Co pan na to powie? Czy ma pan na tyle pokory, by uznać, że rzuciłem na tę sprawę pewne nowe światło, a że pan i wszyscy czytelnicy Brzasku [Wykładów Pisma Świętego] »całkowicie się myliliście«, chodząc w ciemnościach? (...) Przesunięcie o dziewiętnaście lat, jak sugeruje to powyżej ów brat, czy choćby zmiana o jeden rok, wpłynęłyby na wszystkie proroctwa czasowe z III tomu Brzasku [Wykładów Pisma Świętego]. Okresy 1260, 1290, 1335 oraz 2300 dni z Proroctwa Daniela zostałyby wykolejone, utraciłyby piękny związek wynikający z równoległości dyspensacji” (ang. Strażnica 01.10 1904 s. 3436, 3438).

Przywoływany biskup anglikański Usher żył w latach 1581-1656 i jak widać, już wtedy znany był rok 587 przed Chr., związany z niewolą babilońską. Rok 606 i 607 przed Chr., to późniejsze pomysły różnych osób, dostosowujących proroctwa do swych koncepcji i potrzeb.

---

Autor: Piotr Andryszczak
© 2007