Rok 1914 – kto wymyślił tę datę i co miała ona pierwotnie wyznaczać?

---

Do czego potrzebny był badaczom adwentowym rok 1914? Po co go wymyślono?

Otóż w momencie wprowadzenia (w latach 1875-1876) nauki o „niewidzialnym” powrocie Chrystusa w roku 1874 trzeba było wyznaczyć czas sądu dla świata, który wcześniej związany był bezpośrednio z rokiem 1844 lub później z rokiem 1874 (lub 1873, 1875). Rok 1914 musiał się więc pojawić jako analogiczny do roku 70 n.e., gdy „system żydowski” został zniszczony, w 40 lat po objawieniu się Chrystusa podczas chrztu w roku 30. Rok 1874 stał się odpowiednikiem roku 30, a rok 1914 roku 70. W obu przypadkach okres 40 lat dzielił te wymienione daty.

Jak wspomnieliśmy powyżej, dopiero po ukazaniu się cytowanych publikacji książkowych R. Franza i C. O. Jonssona na początku lat 80. XX wieku, w roku 1993 Towarzystwo Strażnica opublikowało garść informacji na tematy związane z przejmowaniem przez C. T. Russella różnych poglądów związanych z datami, chronologią, czasami pogan i niewidzialną obecnością. Tak też było z rokiem 1914.

„(...) w styczniu 1876 r., uwaga brata Russella została zwrócona na przedmiot proroczego czasu odnośnie powrotu Pana, Zaprosił więc Barboura do siebie, latem 1876 r., (ponieważ w tym czasie brat Russell był w Filadelfii zajęty interesem, z okazji pewnej ważnej wystawy, która trwała od 10 maja do 10 listopada 1876 r.) i dał sobie wytłumaczyć, na podstawie Pisma Świętego, że proroctwa wskazywały, iż rok 1874 jest datą rozpoczęcia obecności Pana i czasu Żniwa” (Świt Królestwa Bożego i Wtórej Obecności Jezusa Chrystusa Nr 3, 1987 s. 34).

Wtedy, jak się wydaje, C. T. Russell dowiedział się też od N. Barboura o roku 1914 i końcu „czasów pogan”:

„Jest rzeczą oczywistą, że podczas tamtych spotkań Russell przyjął całą chronologię Barboura, włącznie z jego obliczeniem »Czasów Pogan«.* Jeszcze w Filadelfii Russell napisał artykuł »Kiedy się zakończą Czasy Pogan?« opublikowany w czasopiśmie Georga Storrsa »Bible Examiner«(Badacz Biblii), w wydaniu z października 1876 roku.

*Wskazał na to również sam Russell: »...kiedy spotkaliśmy się pierwszy raz (...) musiałem się od niego wiele nauczyć odnośnie czasu« Zion’s Watch Tower, specjalne wydanie z 25 kwietnia 1894 roku, pt. »A Conspiracy Exposed«, s. 100” (Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy 2002 [ang. 1982], s. 27 [s. 29, wersja PDF]).

Rzeczywiście artykuł C. T. Russella o roku 1914 opublikowano w październiku 1876 roku, gdy jeszcze przebywał on w Filadelfii, bo nawet pod jego treścią wymienił miejsce napisania: Filadelfia (patrz Bible Examiner październik 1876 s. 27-28 – Gentile Times: When Do They End? By Chas. T. Russell (...) W. Philadelpfia).

https://archive.org/details/1876BibleExaminer/page/n1

„C. T. Russell napisał artykuł pt. »Czasy Pogan: Kiedy się skończą?«, opublikowany w czasopiśmie Bible Examiner w październiku 1876 roku. Na stronie 27 można było przeczytać: »Siedem czasów skończy się w roku Pańskim 1914«” (Strażnica Nr 20, 1990 s. 19).

To jedyne zdanie z tego artykułu, które kilka razy w całej swej historii przytaczało Towarzystwo Strażnica.

Co ciekawego zawarł C. T. Russell w swym artykule, prócz tego, że „czasy pogan” kończą się w roku 1914?

Co miało się właśnie wtedy wydarzyć?

C. O. Jonsson tak oto opisał pierwsze oczekiwania C. T. Russella:

„Jeszcze w Filadelfii Russell napisał artykuł »Kiedy się zakończą Czasy Pogan?« opublikowany w czasopiśmie Georga Storrsa »Bible Examiner«(Badacz Biblii), w wydaniu z października 1876 roku. Na podstawie »siedmiu czasów« z Księgi Kapłańskiej 26:27, 33 i 4 rozdziału Daniela ustalił długość Czasów Pogan na 2520 lat poczynając od 606 r. p.n.e., a kończąc na roku 1914, kiedy to »Jerozolima będzie wyzwolona na zawsze, a Żyd zwróci się do swego Wybawcy: ‘Oto nasz Bóg, na Niego czekaliśmy i On nas wybawi«. (Badacz Biblii s. 27)” (Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy 2002, s. 27 [s. 29, wersja PDF]).

Oto oryginalne słowa z przytaczanej publikacji:

(...) which deducted from 2520, would show that the seven times will end in A. D. 1914; when Jerusalem shall be delivered forever, and the Jew say of the Deliverer (The Bible Examiner październik 1876 s. 27).

Interesujące jest to, że słowa te nie były już nigdy później przytaczane, a tylko wspomina się, iż tę datę (1914) wyznaczono już w roku 1876. Towarzystwo Strażnica nie podaje też, na jakie konkretne wydarzenia C. T. Russell czekał!

A przecież C. T. Russellowi chodziło właśnie o literalny koniec „czasów pogan”, czyli koniec ich rządów, jak i o powrót Żydów do Jerozolimy i to według tekstu Łk 21:24 („A Jerozolima będzie deptana przez pogan, aż czasy pogan przeminą”), bo nawet tymi słowami zaczyna on swój artykuł.

Widać więc, że w roku 1914 Jerozolima miała być wyzwolona, a Żydzi mieli nawrócić się do Zbawiciela i zapewne przyjąć takie nauki, jakie miał C. T. Russell. Poganie mieli być wtedy pozbawieni władzy, zgodnie za słowami „koniec czasów pogan”.

Artykuł ten C. T. Russell kończy następującymi słowami:

„Zadamy kolejne pytanie, ale teraz nie odpowiemy na nie: Jeśli czasy Pogan skończą się w 1914 roku (a jest wiele innych i wyraźniejszych dowodów wskazujących na ten sam czas) i powiedziano nam, że nastąpi to wraz z wylaniem gniewu; czasem ucisku, jakiego nigdy nie było przedtem, ani nigdy więcej nie będzie; dniem gniewu, itd., to jak długo przed tym Kościół ucieknie [w znaczeniu: będzie zabrany do nieba]? Jak Jezus mówi: »czuwajcie, abyście zostali uznani za godnych, aby ujść przed tymi rzeczami, które przychodzą na świat«. Bracia, zabranie Jego Oblubienicy przez Chrystusa jest ewidentnie jednym z pierwszych aktów Sądu; bowiem sąd musi się rozpocząć od domu Bożego” (The Bible Examiner październik 1876 s. 28 – We will ask, but, not now answer, another question: If the Gentile times end in 1914, (and there are many other and clearer evidences pointing to the same time) and we are told that it shall be with fury poured out; a time of trouble such as never was before, nor ever shall be; a day of wrath, etc., how long before does the church escape? as Jesus says, "watch, that ye may be accounted worthy to escape those things coming upon the world." Brethren, the taking by Christ of His Bride, is evidently, one of the first acts in the Judgment; for judgment must begin at the house of God.).

Widzimy, że C. T. Russell wskazywał też na rychłe zabranie braci do nieba, choć daty tego wydarzenia nie podał (w roku 1877 wyznaczono rok 1878, a później rok 1881; patrz powyżej).

Czego jeszcze oczekiwał on w roku 1914?

Ten krótki artykuł niewiele opisywał, ale książka wydana w roku 1877, razem ze współautorem N. Barbourem, przedstawiała szersze oczekiwania C. T. Russella. Towarzystwo Strażnica zacytowało z niej fragment:

„Postanowiono też wydać oprawną książkę, zawierającą ich wspólne poglądy, i w roku 1877 dzieło to ukończono. Ta 194-stronicowa publikacja, napisana wespół przez Barboura i Russella, nosiła tytuł »Trzy światy, czyli plan zbawienia« (»Three Worlds or Plan of Redemption«) (...) W owej książce wyłuszczone zostało ich przekonanie, że druga obecność Chrystusa rozpoczęła się niewidzialnie jesienią roku 1874, wprowadzając czterdziestoletni okres żniwa. Następnie uderzająco dokładnie wskazali na rok 1914 jako na koniec czasów »pogan«:

»Właśnie w roku 606 przed Chr. skończyło się królowanie Boże, diadem został usunięty a cała ziemia wydana poganom. 2520 lat – licząc od roku 606 przed Chr. – skończy się w roku 1914 po Chr., czyli czterdzieści lat po roku 1874; ten czterdziestoletni okres, w który teraz wkroczyliśmy, ma być takim ‘czasem uciśnienia, jakiego nie było, jako narody poczęły być’. I w ciągu tych czterdziestu lat ma być ustanowione Królestwo Boże (lecz nie w ciele – ‘wpierw naturalne a potem duchowe’), Żydzi mają być przywróceni do dawnego stanu, królestwa pogańskie mają być rozbite w kawałki ‘jak naczynia garncarskie’, a królestwa tego świata staną się królestwami naszego Pana i jego Chrystusa i zostanie wprowadzony wiek sądu« – Str. 83, 189” (Wykwalifikowani do służby kaznodziejskiej 1957 [ang. 1955] t. IV, s. 46, 47).

Prawie identyczną treść przekazała książka pt. Nowożytna historia świadków Jehowy 1955 cz. I, s. 11-12 (por. ta sama treść ang. Strażnica 01.01 1955 s. 8).

Jeśli chodzi o broszurę C. T. Russella z roku 1877 pt. Cel i sposób powrotu naszego Pana, to nie zawiera ona żadnych myśli dotyczących końca „czasów pogan” i chronologii.

Pomijamy tu dalszy opis różnych oczekiwań, które zostały przedstawione w angielskiej wersji tomu pt. Nadszedł Czas z roku 1889 na stronach 76-78 (cytaty i fotokopie patrz Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson 2002, s. 27 [s. 29, wersja PDF]; Kryzys sumienia R. Franz 2006, s. 207-209). Te kwestie omawiamy w osobnym rozdziale.

Wróćmy do roku 1876. Co takiego wyczytał C. T. Russell w styczniowym numerze Zwiastuna Poranka z roku 1876?

N. Barbour pisał w nim między innymi o:

niewidzialnym powrocie Chrystusa;

powrocie Chrystusa w roku 1874;

końcu „czasów pogan” w roku 1914;

Wielkiej Piramidzie i ‘jej datach’: 1914 (koniec „czasów pogan”); 1875 (początek cyklu jubileuszowego i czasu restytucji); 1881 (początek powrotu Żydów do Izraela).

Widzimy zatem, jakich wykładni uczył się C. T. Russell od adwentysty N. Barboura i kiedy dowiedział się o roku 1914.

O końcu „czasów pogan” N. Barbour napisał już rok wcześniej przed C. T. Russellem w tym samym czasopiśmie Zwiastun Poranka w miesiącach wrześniu (s. 52) i październiku (s. 76) 1875 roku (patrz Kwestia czasów pogan. Krytyczna analiza chronologii Świadków Jehowy C. O. Jonsson, 2002, s. 34 [s. 37, wersja PDF]).

W tym ostatnim tekście N. Barbour argumentował następująco:

„Jubileuszowe cykle dowodzą, że początek »czasów restytucji wszystkich rzeczy« nastąpił wraz z początkiem obecnego roku żydowskiego, rozpoczynającego się 6 kwietnia 1875 roku. A »czasy pogan« wygasają w ten sposób: do 606 lat przed Chr., dodajmy 1874 lat po Chr.; który to rok żydowski zakończył się 5 kwietnia; i jeszcze 40 lat, a więc mamy pełny okres; 606, 1874 i 40, to jest 2520” (ang. Zwiastun Poranka październik 1875 s. 76 – The jubilee cycles prove that the beginning of the “ times of restitution of all things,” was due with the beginning of this present Jewish year commencing Apr. 6th 1875: And “the times of the Gentiles,” expire thus: To B. C. 606, add 1874 A. D.; which Jewish year ended with Apr. 5th; and 40 years more and we have the full period, thus; 606, 1874, and 40, make 2520).

Widzimy zatem, że początkowo ważniejsze było dodawanie roku 1874 i 40 lat by otrzymać rok 1914, który nawet nie został w tym tekście wymieniony. Rok 1914 początkowo niezwykle rzadko pojawiał się w czasopiśmie N. Barboura, będąc najczęściej wynikiem dodawania roku powrotu Chrystusa (1874) i okresu żniwa (40 lat). Widziano tu analogię do roku 30 (chrzest Jezusa), okresu 40 lat i zburzenia Jerozolimy w roku 70.

W swoim pierwszym tekście N. Barbour podał inne słowa, w których znów wskazuje na ważny okres czasu rozpoczęty w roku 1874 (niewidzialny powrót Chrystusa), czyli na 40 lat przed rokiem 1914:

„Wierzę, że chociaż dyspensacja ewangelii zakończy się w roku 1878, Żydzi nie zostaną przywróceni do Palestyny, aż do roku 1881; i że »czasy pogan«, czyli ich siedem proroczych czasów, 2520, czyli dwa razy po 1260 lat, które rozpoczęły się wtedy, gdy Bóg dał wszystko w ręce Nabuchodonozora, 606 p.n.e.; nie kończą się aż do 1914 roku A. D., albo 40 lat od tego [czasu]. Wierzę, że w ciągu tych 40 lat, właśnie rozpoczął się »czas ucisku, jakiego nigdy nie było, odkąd istniały narody«.” (ang. Zwiastun Poranka wrzesień 1875 s. 52 – I believe that though the gospel dispensation will end in 1878, the Jews will not be restored to Palestine, until 1881; and that the “times of the Gentiles,” viz. their seven prophetic, times, of 2520, or twice 1260 years, which began where God gave all, into the hands of Nebuchadnezzar, 606 B. C.; do not end until A. D. 1914; or 40 years from this. I believe that during this 40 years, just begun the “time of trouble such as never was since there was a nation;” will be fulfilled.

Widzimy z powyższego, że w środowisku C. T. Russella wynalazcą roku 1914 był w roku 1875 N. Barbour, z którym przyszły pastor rozstał się w połowie roku 1879. Nie on jednak pierwszy odkrył rok 1914. Zatem kto nim był? O tej kwestii piszemy w kolejnych rozdziałach.

---

Autor: Piotr Andryszczak
© 2007