Lata 1755 i 1789 oraz trzęsienia ziemi w nauczaniu C. T. Russella i Towarzystwa Strażnica (cz. 2)
 |
Lata 1755 i 1789 to mało znane daty z nauk Towarzystwa Strażnica. Dawno temu już porzucone. Ponieważ celem naszym jest przedstawienie wszystkich najważniejszych dat używanych przez Świadków Jehowy, więc i tych nie mogliśmy opuścić. Daty te powiązane są z trzęsieniami ziemi, literalnymi i symbolicznymi (rewolucje). Poniżej cz. 2 artykułu.
W części drugiej tego artykułu zamieszczamy następujące rozdziały:
Trzęsienia ziemi jako rewolucje i tekst Ap 6:12
Dawne komentarze do tekstu Ap 16:18
Dawne komentarze do tekstu Ap 11:13
Towarzystwo Strażnica oraz kolejne i współczesne trzęsienia ziemi
Trzęsienia ziemi jako rewolucje i tekst Ap 6:12
Dla Russella trzęsienia ziemi, o których mówi Biblia, w tym tekst Ap 6:12, najczęściej lub nawet „zawsze” oznaczały rewolucje:
„Trzęsienie ziemi. W Piśmie Świętym trzęsienie ziemi zawsze zdaje się wyobrażać rewolucję i nie jest nieracjonalnym, by spodziewać się, że era ogólnej wojny tak podburzy niższe klasy w Europie i sprawi takie niezadowolenie ich losem (a zwłaszcza z warunkami, które nastąpiłyby po takiej wojnie), że rewolucja byłaby następnym stanem rzeczy” (ang. Strażnica 01.07 1898 s. 2334 [reprint]).
„Zaznaczając dalej podobieństwo, nasuwa się na myśl, że utrapienia tego Dnia Pańskiego są nazwane »siedem czasz gniewu« lub »siedem plag ostatecznych«, z których ostatnią będzie wielkie trzęsienie ziemi (rewolucya), w którem wszystkie góry (królestwa) upadną. – Obj. 16:17-20” (Boski Plan Wieków 1914 s. 419 [ang. 1886, 1927 s. 336]).
Patrz też Walka Armagieddonu 1919 s. XVIII, XXI, 665, 694 (ang. 1914 s. XIII, XV, 531, 557); ang. Strażnica 01.09 1916 s. 5950 (reprint).
Jeden raz, jak wskazują komentarze i skorowidze do publikacji Russella, tekst o trzęsieniach ziemi (Łk 21:11) dodatkowo zastosował on do ich literalnego spełnienia (patrz np. Berean Bible Teachers’ Manual 1909 s. 461 – N '07-1-20). Było to w roku 1907 w kazaniu w jakimś czasopiśmie świeckim (Kazanie nr 76, pt. EARTHQUAKES IN PROPHECY, styczeń 1907).
Russell potrafił pisać też zupełnie inaczej. Pouczał odnośnie rozumienia „trzęsień ziemi”:
„Ci, którzy czytając powyższe i podobne fragmenty Pisma Świętego, zakładają, że odnoszą się one do nieba, tronu Bożego, i do dosłownych trzęsień ziemi, nie rozumieją ich prawdziwego znaczenia i nie są gotowi dostrzec, że właśnie się one spełniają. Kiedy jednak uznamy, że w symbolice biblijnej ziemia reprezentuje przestrzegające prawa klasy społeczne, góry królestwa, morza niespokojne i anarchistyczne klasy, a niebiosa religijne moce i wpływy świata, wówczas staje się jasne, że wstrząsanie »niebiosami« już się rozpoczęło” (ang. Strażnica lipiec 1891 s. 1305 [reprint]).
W jednym z kazań pastor powiedział, że literalne trzęsienia ziemi „mogą mieć także miejsce”:
„W tym czasie mogą także mieć miejsce literalne trzęsienia ziemi i wielkie fizyczne zmiany, zamierzone dla dostrojenia ziemi do błogosławieństw Tysiąclecia, ale nie jesteśmy pewni odnośnie tych fizycznych zmian. Mogą one stanowić jakąś część ucisku tego Wielkiego Dnia lub też nie” (Kazania Pastora Russella 1917 s. 318 [wydanie polskie 2012 – Wydawnictwo „Straż” Białogard]).
W swoim ostatnim kazaniu przedśmiertnym, które wygłosił J. F. Rutherford (1869-1942), Russell napisał:
„‘Następną fazą Ucisku, według Biblii, będzie »wielkie trzęsienie ziemi, jakiego nie było, odkąd istnieje człowiek na ziemi, tak potężne trzęsienie ziemi i tak wielkie«’ (Obj. 16:18). Nie jest to dosłowne trzęsienie ziemi, lecz symboliczne – rewolucja” (ang. Strażnica 01.12 1916 s. 6014 [reprint]).
Widać z tego wielkie niezdecydowanie Russella lub zmiany jego koncepcji chronologicznych i przebiegu końcowych wydarzeń przed rokiem 1914.
Dawne komentarze do tekstu Ap 16:18
Poniżej przedstawiamy przykłady kilku zmian wprowadzanych przy komentowaniu tekstu Ap 16:18 o trzęsieniu ziemi. Wszystkie fragmenty pochodzą mniej więcej z jednego czasu (lata 1916-1918):
„Nasze wywody opieramy na Piśmie Świętem. Ono jasno uczy że nastąpi wielkietrzęsienie ziemi (symbol rewolucji). »I stało się wielkie trzęsienie ziemi, …« – Obj. 16:18. (…) Wyżej już było wykazane, iż trzęsienie ziemi w języku symbolicznym oznacza rewolucję” (Strażnica luty 1917 s. 3-4 [ang. 01.01 1917 s. 6026, reprint]).
Patrz też podobnie ang. Strażnica 01.12 1916 s. 6014 (reprint).
„I stało się wielkie trzęsienie ziemi. – Socyalna rewolucya. O tem samem wspomina Objawienie 8:5; 11:19 i 1 Król. 19:11, 12, w następstwie wojny. (…)
Trzęsienia ziemi tak wielkiego. – Poniższe słowa były wypowiedziane w klubie Chicagowskich bankierów, w grudniu 1911 r., przez Franka A. Vanderlip, prezesa National City Bank w New Yorku. »Państwowy socyalizm w Europie może rozwinąć zagadnienia, o jakich nam się nigdy nawet nie śniło. Możemy spotkać się z współdzielczym handlem, z przemysłem wspomaganym przez państwo, z pewnego rodzaju kontrolą rządową nad handlem morskim i z nowymi czynnikami w międzynarodowych finansach. Z wojny tej mogą się wyłonić zmiany w formach rządowych, które mogą mieć groźne i ogólnoświatowe wpływy.«” (Dokonana Tajemnica 1923 [ang. 1917, 1927] s. 305-306).
Zaznaczamy, że wszystkie znane nam polskie edycje cytowanej książki mają słowa „w grudniu 1911 r.” (patrz powyżej).
Natomiast wszystkie wersje angielskie zawierają frazę „w grudniu 1916” (ang. Dokonana Tajemnica 1917, 1927 s. 257).
„Wielkie trzęsienie ziemi: To samo, o którym mowa w Obj. 8:5; 11:19 i 1 Krl 19:11-12, po wojnie. Przez krótki czas, jak rozumiemy Pismo Święte, połączone siły Armagedonu zatriumfują. Wolność słowa, wolność poczty i inne wolności, które stały się w naszych czasach oddechem mas, zostaną bezwzględnie zamknięte pod pretekstem konieczności, chwały Bożej, nakazów Kościoła itd. Zawór bezpieczeństwa zostanie otwarty i w ten sposób królowie ziemi przestaną dręczyć odgłos ulatniającej się pary; i wszystko będzie wydawać się spokojne – aż do momentu wielkiej eksplozji społecznej opisanej w Objawieniu jako trzęsienie ziemi. W języku symbolicznym trzęsienie ziemi oznacza rewolucję społeczną, a Pismo Święte stwierdza, że nigdy wcześniej nie miało miejsca nic podobnego. (Obj. 16:18-19) Zobacz wzmiankę naszego Pana o tym w Mt. 24:21” (The Revelation of Jesus Christ—According to the Sinaitic Text 1918 s. 145).
Patrz według powyższych odsyłaczy:
Obj. 8:5 – „I trzęsienie ziemi: rewolucja. (A336) Być może symbolicznemu trzęsieniu ziemi będzie towarzyszyło dosłowne trzęsienie ziemi” (jw. s. 93).
Obj. 11:19 – „Trzęsienie ziemi: rewolucja społeczna” (jw. s. 112).
Por. Obj. 6:12 o literalnym trzęsieniu ziemi w Lizbonie w roku 1755 i symbolicznie o rewolucji amerykańskiej 21 lat później (jw. s. 81).
Obj. 11:13 o rewolucji francuskiej od roku 1789 (jw. s. 110).
Widzimy z tych kilku przykładów, jak różnie może być rozumiane trzęsienie ziemi w zależności od danego fragmentu biblijnego lub publikacji komentującej go.
Dawne komentarze do tekstu Ap 11:13
W komentarzu do Obj. 11:13 także z czasem zmieniono daty, ale tym razem z powodów upływającego ‘czasu proroczego’ i zmieniającej się nauki:
„Przypuszczamy, że »trzęsienie ziemi« zajdzie wcześnie w roku 1918, a »ogień« przyjdzie jesienią w 1920” (ang. Dokonana Tajemnica 1917, 1918 [ed. 850 tys.] s. 179; wersja ZG 1918 s. 116).
Angielska Strażnica z 1 czerwca 1920 roku (s. 170) poleciła zmienić powyższe słowa na inne, jak poniżej:
„Przypuszczamy, że »trzęsienie ziemi« zajdzie wcześnie w roku 1918, a »ogień« przyjdzie w odpowiedni sposób” (Dokonana Tajemnica 1921, 1922 [edycje ZG s. 64, s. 66]; 1923 s. 214 [ang. 1923 s. 179]).
Co ciekawe inny komentarz z roku 1918 opuścił słowo „wcześnie”. Dotyczyło to roku 1918, ale zachował on rok 1920:
„Przypuszczamy, że »trzęsienie ziemi« zajdzie w roku 1918, a »ogień« jesienią w 1920” (The Revelation of Jesus Christ—According to the Sinaitic Text 1918 s. 110).
Towarzystwo Strażnica oraz kolejne i współczesne trzęsienia ziemi
Po roku 1927, gdy wprowadzono naukę o „pokoleniu roku 1914” (patrz ang. Złoty Wiek 20.10 1926 s. 51), Towarzystwo Strażnica przestało przywoływać rok 1755, jako „znak czasu”.
Od tej pory najważniejsze były trzęsienia ziemi, które wystąpiły po roku 1914.
Ponieważ po roku 1927 jeszcze przez kilka lat nauczano o niewidzialnej obecności Chrystusa, która rozpoczęła się w roku 1874, ciągle przywoływano trzęsienia ziemi na potwierdzenie Jego powrotu. Było to dziwne zachowanie Towarzystwa Strażnica, bo jedne trzęsienia ziemi miały mu potwierdzać rok 1874, a inne rok 1914. Czasem jedno trzęsienie przywoływano dla obu dat.
Trzęsienia ziemi potwierdzające obecność Jezusa od roku 1874
Jeszcze w roku 1928 potrzebne mu były te trzęsienia, które potwierdzały niewidzialny powrót Jezusa w roku 1874:
„Obcojęzykowe wydanie »Złotego Wieku« zanotowało od grudnia roku 1926 do listopada roku 1927 następujące ziemie i miejscowości: Chile, Wiedeń, Węgry, Drezno, Lipsk, Zwickau, Transwal, Włochy, Persję, Krym, Chiny, Palestynę, Jugosławję, Japonję, kraj Zakaukaski, Maroko. O niektórych z tych trzęsień prasa donosiła, że były pustoszące. A więc »wielkie« trzęsienia ziemi rozproszone są po całym globie czyli że pojawiają się »w różnych miejscach«.” (Złoty Wiek 01.03 1928 s. 76).
„Ciekawy jest również czas tych trzęsień, wykazany na odpowiednich mapach. Wiemy na podstawie Pisma Św., że rok 1874 jest rozstrzygający co do powrotu naszego Pana. Od tego mniej więcej czasu winny dać się zauważyć znaki, które wymienił uczniom Swoim, m. in. »wielkie trzęsienia ziemi«. Mapy te wykazują następujące daty: wyspy Filipińskie 1863, 1880; Tokjo 1855, 1923; San Francisco 1868, 1906; Jamajka 1902, 1907; Quito 1868; Lima 1868, 1924; Iquique 1877; Coquimba 1922; Mendoza 1867; Valparaiso 1906. W czterech tylko miastach znajdują się daty 1746, 1750, 1822, 1835. Nauka przez to potwierdza to, o czem Pan Jezus 1900 lat temu powiedział, że ma nastąpić za naszych dni przy jego wtórym przyjściu” (Złoty Wiek 01.03 1928 s. 76).
„Po trzecie, Jezus powiedział, że jednym ze znaków Jego obecności będą trzęsienia ziemi w różnych miejscach; i uważam, że jest to powszechnie znany fakt, że rok 1920 był jednym z najgorszych, jeśli nie najgorszym rokiem trzęsień ziemi w ciągu 2000 lat” (ang. Złoty Wiek 30.08 1923 s. 757).
Co ciekawe, w powyższym spisie trzęsień ziemi z roku 1928 nawet nie wymieniono wspomnianego tu trzęsienia z roku 1920!
Mało tego, pomimo trwania trzęsień ziemi uczono, w tym samym czasopiśmie z roku 1928, że żyjemy już „na początku” dnia tysiąclecia:
„Czas ten nazwany jest w Jego Słowie, w Biblji, »dniem Jego«. O tym »dniu Jego« stale jest mowa. Jest to Jego dzień tysiąclecia, dzień ostateczny Jego cudownego tworzenia Ziemi. Żyjąc na początku dnia tego, z podziwem i zdumieniem poznajemy precyzyjne sprawdzanie się Jego tego przedmiotu dotyczących proroctw” (Złoty Wiek 01.03 1928 s. 77).
Trzęsienia ziemi potwierdzające obecność Jezusa od roku 1914
Jak wspomnieliśmy, obecnie dla Świadków Jehowy ważne są tylko te trzęsienia ziemi, które miały miejsce po roku 1914.
Czy prawdę napisano w roku 1924 w sprawie trzęsień ziemi? Dziwne, że według Towarzystwa Strażnica w okresie 10 lat (1914-1924) podobno było ich najwięcej w całej historii człowieka i świata (!):
„Literalne trzęsienia nawiedziły więcej ziemię od roku 1914. aniżeli kiedykolwiek jak jest znanem w całej historji człowieka” (Strażnica 01.10 1924 s. 293 [ang. 15.09 1924 s. 277]).
„Uprzytomnijmy sobie w umyśle, że od roku 1914 było więcej zastraszających trzęsień ziemi aniżeli w jakimkolwiek czasie w historji świata. To są fizyczne fakta, które oprócz duchownego, mogą być przez wszystkich ludzi zrozumiane. Duchowieństwo literalnie zamknęło swe oczy na tak wielki szereg dowodów” (Wyzwolenie 1928 [ang. 1926] s. 243).
Gdy mijały lata, podobne zapewnienia padały co jakiś czas (np. Ostateczne dni 1928 s. 18; ang. Strażnica 15.10 1954 s. 632; Od raju utraconego do raju odzyskanego 1960 [ang. 1958] s. 183; Strażnica Nr 5, 1962 s. 11; Strażnica Rok CIII [1982] Nr 21 s.17).
W roku 1990 napisano, że trzęsień ziemi było więcej niż kiedykolwiek, ale w okresie 63 lat, a nie 10 lat, jak podawano wcześniej:
„Po roku 1914 zdarzyło się więcej wielkich trzęsień ziemi niż w którymkolwiek innym podobnym okresie historycznym. Przez ponad 1000 lat, od roku 856 n.e. do roku 1914, zdarzyły się zaledwie 24 większe trzęsienia ziemi, w których zginęło 1 973 000 ludzi. Natomiast w ciągu 63 lat od roku 1915 do 1978 w wyniku 43 wielkich trzęsień ziemi poniosło śmierć około 1 600 000 ludzi” (Będziesz mógł żyć wiecznie w raju na ziemi 1984, 1990 s. 151).
W roku 2011 zmieniło się postrzeganie trzęsień ziemi przez Towarzystwo Strażnica. Podano, że według Biblii liczba trzęsień ziemi jest nieistotna, ale ważne jest ich wielkość i występowanie w różnych miejscach:
„Biblia nie kładzie nacisku na liczbę trzęsień ziemi w »dniach ostatnich«. Wyjawia, że »wielkie trzęsienia ziemi« miały występować »w jednym miejscu po drugim«, stając się jedną z cech charakterystycznych tego przełomowego okresu w dziejach ludzkości (Marka 13:8; Łukasza 21:11)” (Strażnica 01.05 2011 s. 4).
To nic nowego, bo te warunki dotyczące „wielkich trzęsień ziemi” i występowania w wielu miejscach akcentowano już w roku 1928 (patrz powyżej).
Dlaczego w roku 2011 Towarzystwo Strażnica zmieniło pogląd? Czemu pieczołowicie przez lata zliczana liczba trzęsień ziemi stała się nieistotna?
Prawdopodobnie dlatego, że byli Świadkowie Jehowy i inni znawcy tematu, konsultując się ze specjalistami od tej dziedziny, obnażyli manipulację Świadków Jehowy. Ukazali oni, że w rzeczywistości z trzęsieniami ziemi jest inaczej, niż naucza Towarzystwo Strażnica.
W sprawie „znaków”, w tym trzęsień ziemi, odsyłamy zainteresowanych do publikacji, które szczegółowo omawiają te problemy.
Zaliczyć do nich trzeba przede wszystkim książkę byłych Świadków Jehowy pt. The „Sign” of the Last Days – When? (C. O. Jonsson, W. Herbst, Atlanta 1987). Po polsku znany jest rozdział Znaki dni ostatnich z książki pt. Największe oszustwa i proroctwa Świadków Jehowy (C. Podolski, Gdańsk 1996), który korzystał z powyższej publikacji angielskiej. Omawia on w niej głód, trzęsienia ziemi, zarazy i wojny (patrz http://www.piotrandryszczak.pl/podolski_znaki_dni_ostatnich.html ).
Również książce powyższych autorów uwagę poświęciła w swoich opracowaniach J. Czapska, która napisała na jej podstawie trzy artykuły dostępne w internecie, w tym pt. Znaki dni ostatnich – trzęsienia ziemi.
Patrz: https://www.piotrandryszczak.pl/joanna-czapska-znaki-dni-ostatnich-trzesienia-ziemi.html
Przypomnijmy, że w Nowym Testamencie o trzęsieniach ziemi mowa jest kilkakrotnie. Dla Towarzystwa Strażnica szczególnie ważne są te opisane w Ewangeliach (Mt 24:7, Mk 13:8, Łk 21:11) i w Apokalipsie: 6:12, 8:5, 11:13, 11:19 i 16:18.
Bądźmy świadomi tego, że w historii tej organizacji był i jest wielki bałagan w interpretowaniu trzęsień ziemi. Już to co opisaliśmy obrazuje to, o czym mówimy. Jeśli dodamy do tego, że dla Towarzystwa Strażnica czasem każde z trzęsień ziemi z Biblii co innego oznacza, to też nie będzie to jeszcze wszystko. Zmiany wprowadzane w zrozumieniu ich podczas lat istnienia tej organizacji pokazują koleje różnice interpretacyjne i zamieszanie. Bywa, że w jednym czasie pojawiają się dwa różne zrozumienia któregoś z symbolicznie odczytywanych trzęsień ziemi. Mało tego, stosuje się w jednym czasie dla jednego wersetu biblijnego dwie interpretacje: symboliczną i literalną. Trzęsienia ziemi, jedne i drugie, przypisywane są na przykład do roku 1755, później dla wieku XIX, następnie aż do kresu „pokolenia roku 1914” w XX wieku. Obecnie liczone są również te z XXI wieku.
Dla Towarzystwa Strażnica trzęsienie ziemi może być literalne, a także wyznaczać konkretne rewolucje (w danym roku), np. we Francji, również rewolucje socjalne, wstrząśnięcie narodami i socjalizm. Czasem pisze ono o rewolucji w liczbie pojedynczej, a innym razem w liczbie mnogiej. Raz podaje ono, że trzęsienie ziemi „zawsze wyobraża rewolucję”, a innym razem mówi o literalnym trzęsieniu.
Co kilka lat organizacja ta powtarzała, jak mantrę, stwierdzenie, że liczba trzęsień ziemi w konkretnych latach jest największa w historii świata. Skoro ona tak rosła, to skąd Świadkowie Jehowy wiedzą, jaką liczbę mogą one osiągnąć w przyszłości, będąc ostatecznym znakiem bliskości ‘końca’? Na dodatek, jak czytaliśmy, dziś piszą, że „Biblia nie kładzie nacisku na liczbę trzęsień ziemi”. W związku z tym cała ta wcześniejsza argumentacja obecnie nie jest nic warta!
Ważne jest też to, że Towarzystwo Strażnica wydało kilka komentarzy do Apokalipsy św. Jana i to w różnym czasie: 1917-1927, 1918, 1930, 1963, 1969, 1988 (pol. 1993), 2006. W latach 1937-1942, 1953, 1958 i 1961 komentowano też tę księgę w Strażnicy. Każda z tych publikacji wprowadzała jakieś nowe elementy interpretacyjne, a więc i w kwestii trzęsień ziemi. Zapewne wkrótce ukaże się kolejny komentarz do wspomnianej księgi i wtedy poznamy nowe ich zrozumienie.
Dwa współczesne teksty Towarzystwa Strażnica o trzęsieniach ziemi
Nie będziemy tu omawiać wielu zagadnień związanych z trzęsieniem ziemi, ponieważ, jak napisaliśmy powyżej, inni podjęli się tego zadania. Opisujemy jedynie jeden przypadek z dwóch nowszych publikacji.
Zauważmy, że w poniższych dwóch tekstach, choć omawiane są znaki potwierdzające rok 1914 i rozpoczęte wtedy „dni ostatnie” (nie lata, ale dni), to przytaczane są argumenty dotyczące czasu „od początku XX wieku”.
Dwa razy powołano się na tę samą instytucję, a podano inne dane dotyczące liczby trzęsień ziemi.
Przedstawiono też wzrastającą liczbę ofiar tych trzęsień: „setki tysięcy” i „ponad dwa miliony”. Najmniejsza różnica między wydawanymi dwiema edycjami książki wynosi 2 lata.
Co Świadkowie Jehowy chcieli dowieść w rozdziale dodatkowym Rok 1914 – szczególna data w świetle proroctw biblijnych?
Starają się udowodnić, że trzęsienia ziemi od roku 1914 gwarantują, że Jezus od tego czasu jest „obecny”, narodziło się „niebiańskie Królestwo Boże” i rozpoczęły się „dni ostatnie”. Wszystkie te wydarzenia zachodzą według nich niewidzialnie, a jedynie trzęsienie ziemi i inne klęski mają spełnienie widzialne:
„Tak jak przepowiedział Jezus, o jego »obecności« w charakterze niebiańskiego Króla świadczą dramatyczne wydarzenia na świecie – wojny, klęski głodu, trzęsienia ziemi, zarazy (…). Stanowią one niezbity dowód, że w roku 1914 rzeczywiście narodziło się niebiańskie Królestwo Boże, a dla teraźniejszego złego świata zaczęły się »dni ostatnie«” (Czego naprawdę uczy Biblia? 2013 s. 218).
Oto dwa wspomniane różniące się fragmenty z dwóch różnych edycji tej samej książki:
„‛Będą wielkie trzęsienia ziemi’ (Łukasza 21:11). Według Amerykańskiej Służby Geologicznej od początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku co roku dochodzi średnio do 17 silniejszych trzęsień ziemi, powodujących uszkodzenia domów i pęknięcia gruntu. Poza tym rokrocznie zdarzają się bardzo silne trzęsienia, pociągające za sobą całkowite zniszczenie budynków. Jak dowiadujemy się z innego źródła »w ciągu minionych stu lat trzęsienia ziemi pochłonęły setki tysięcy ofiar, a rozwój techniki tylko nieznacznie zmniejszył żniwo śmierci«” (Czego naprawdę uczy Biblia? 2005, 2010 s. 89-90).
„‛Będą wielkie trzęsienia ziemi’ (Łukasza 21:11). Według Amerykańskiej Służby Geologicznej co roku należy się spodziewać średnio 19 silniejszych trzęsień ziemi, powodujących uszkodzenia domów i pęknięcia gruntu. Poza tym rokrocznie zdarzają się bardzo silne trzęsienia, pociągające za sobą całkowite zniszczenie budynków. Z dostępnych danych wynika, że od początku XX wieku trzęsienia ziemi pochłonęły przeszło dwa miliony ofiar. Jak zauważono w pewnym źródle, »rozwój techniki tylko nieznacznie zmniejszył żniwo śmierci«” (Czego naprawdę uczy Biblia? 2012, 2013 s. 89-90).
Paradoksem jest to, że tytuł tej książki, to znaczy Czego naprawdę uczy Biblia?, zmieniono w roku 2018 na Czego nas uczy Biblia? (ang. 2015).
Publikacja ta miała być uproszczoną wersją swej poprzedniczki, a dodatkowo usunięto z jej tytułu słowo „naprawdę”:
„W niektórych językach wydano książkę Czego nas uczy Biblia? Jest ona podobna do podręcznika Czego naprawdę uczy Biblia? Oba narzędzia objaśniają te same prawdy i w takiej samej kolejności. Jednak w nowej książce użyto prostszego słownictwa i argumentacji. Przygotowano ją z myślą o osobach, którym może być trudno zrozumieć podręcznik Czego naprawdę uczy Biblia?” (Chrześcijańskie życie i służba – program zebrań listopad 2016 s. 5).
Słowo „naprawdę”, przy zmienianiu poglądów, brzmiało zapewne groteskowo dla wielu ludzi.
Dziś obie te książki „naprawdę” zostały wycofane z obiegu i studiowania. Zastąpiono je innymi książkami wydanymi w latach 2019-2023:
„Jeśli już omawiasz z kimś jedną z dotychczasowych publikacji do studium, przejdź do książkiJuż zawsze ciesz się życiem! i zdecyduj, od którego miejsca zacząć” (Chrześcijańskie życie i służba – program zebrań wrzesień-październik 2021 s. 3).
Na zakończenie składam podziękowanie J. Romanowskiemu za pomoc w tworzeniu tego tekstu.
|
