Lata 1755 i 1789 oraz trzęsienia ziemi w nauczaniu C. T. Russella i Towarzystwa Strażnica (cz. 1)
 |
Lata 1755 i 1789 to mało znane daty z nauk Towarzystwa Strażnica. Dawno temu już porzucone. Ponieważ celem naszym jest przedstawienie wszystkich najważniejszych dat używanych przez Świadków Jehowy, więc i tych nie mogliśmy opuścić. Daty te powiązane są z trzęsieniami ziemi, literalnymi i symbolicznymi (rewolucje). Poniżej cz. 1 artykułu.
Na początku informujemy, że artykuł nasz składa się z następujących rozdziałów:
Rok 1755 – rewolucje oraz trzęsienia ziemi
Towarzystwo Strażnica i inne trzęsienia ziemi
Rok 1789 – trzęsienie ziemi jako rewolucja francuska
Trzęsienia ziemi jako rewolucje i tekst Ap 6:12
Dawne komentarze do tekstu Ap 16:18
Dawne komentarze do tekstu Ap 11:13
Towarzystwo Strażnica oraz kolejne i współczesne trzęsienia ziemi
W tej części artykułu zamieszczamy trzy pierwsze rozdziały. Pozostałe w części drugiej.
W artykule tym omawiamy dwie daty (1755, 1789), które niewiele mają ze sobą wspólnego. Pierwszej prawdopodobnie nigdy nie wymienił w swoich publikacjach C. T. Russell (1852-1916), prezes Towarzystwa Strażnica, ale zastosowano ją zaraz po jego śmierci. Druga data wymieniona została przez Russella kilka razy, ale parę lat po jego śmierci zastosowano ją, ale w zupełnie innym znaczeniu. Te daty, obok lat 1776, 1780, 1798 i 1799, to jedne z nielicznych z XVIII wieku, które znalazły zastosowanie we wczesnych naukach Towarzystwa Strażnica. Przypominamy, że Russell urodził się dopiero w połowie XIX wieku, a więc nie był świadkiem wydarzeń, które opisywał w swoich ‘proroctwach’.
Rok 1755 – rewolucje oraz trzęsienia ziemi
Russell zapowiadane w Biblii „trzęsienia ziemi” interpretował głównie jako „rewolucje”. Jednak zdarzało mu się rozumieć je również literalnie, choć była to jakby poboczna interpretacja, prawie tylko dla ‘ludzi ze świata’. Być może właśnie dlatego pastor nie wymienił w swoich publikacjach roku 1755, w którym miało miejsce trzęsienie ziemi w Lizbonie. Trudno byłoby mu różne rewolucje łączyć tylko z jednym konkretnym rokiem.
Rok 1755 i trzęsienie ziemi w Lizbonie
Pastor nigdy nie wymienił roku 1755, jako ‘roku proroczego’ lub w swoich rozważaniach chronologicznych. Wspomniał prawdopodobnie tylko jeden raz trzęsienie ziemi w Lizbonie (1755), ale nie wymienił daty tego wydarzenia. Oto jego słowa z roku 1886:
„Gdyby w naszych czasach zdarzały się trzęsienia ziemi nie straszniejsze niż w przeszłości, w ciągu sześciu minut mogłoby zginąć sześćdziesiąt tysięcy ludzi, tak jak podczas trzęsienia ziemi w Lizbonie, a w rezultacie wśród ludzi byłoby tysiące niewiernych i ateistów” (ang. Strażnica wrzesień 1886 s. 879 [reprint]).
Widać z tego wyraźnie, że sam rok 1755 nie miał dla Russella żadnego znaczenia.
Z drugiej strony nie wykluczamy, że Russell mógł mieć na uwadze w swojej chronologii rok 1755, lecz nie ma takiego śladu w oficjalnych publikacjach. Towarzystwo Strażnica podaje, że istniały też „notatki” Russella i „inne komentarze i wyjaśnienia”, które spożytkowano w roku 1917 wydając siódmy tom Wykładów Pisma Świętego, nazywając go „pośmiertnym dziełem Pastora Russella”:
„W ciągu wielu lat Charles T. Russell napisał sześć tomów Wykładów Pisma Świętego; siódmego nie zdążył, gdyż umarł. Jego notatki przekazano mojemu dziadkowi i jeszcze jednemu Badaczowi Pisma Świętego. Razem napisali ten tom, wydany w roku 1917” (Strażnica Nr 19, 2000 s. 26).
„Częściowo oparli się oni na tym, co o tych księgach napisał Russell, i uzupełnili to innymi komentarzami i wyjaśnieniami. Upoważnieni członkowie zarządu zatwierdzili rękopis do druku...” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 67).
Adwentyści U. Smith i E. G. White oraz rok 1755
Wśród Adwentystów Dnia Siódmego o proroctwach Apokalipsy najwięcej pisał Uriah Smith (1832-1903), redaktor naczelny ich czasopisma (od 1855 r.) i współpracownik prorokini E. White (1827-1915). Ukoronowaniem jego działalności pisarskiej był komentarz pt. Daniel i Objawienie (Kowale 2009 [ang. 1897]). W nim na stronach 105(441)–114(450) opisał on trzy najważniejsze daty, według niego związane z tekstem Ap 6:12:
1755 (trzęsienie ziemi); 1780 (zaćmienie słońca i księżyca); 1833 (deszcz meteorytów).
Oto jego jeden z fragmentów o trzęsieniu ziemi (Ap 6:12) w roku 1755:
„[Ap 6:12] Wielkie trzęsienie ziemi. – Pierwszym wydarzeniem związanym z tą pieczęcią, a być może tym, które znaczy jej zerwanie, jest wielkie trzęsienie ziemi. Szukając najbardziej uderzającego wypełnienia tej przepowiedni, odnosimy się do trzęsienia ziemi z 1 listopada 1755 roku, znanego jako trzęsienie w Lizbonie” (Daniel i Objawienie (Kowale 2009 [ang. 1897] s. 105[441]). Patrz też jw. s. 106(442)-107(443).
Również E. G. White w roku 1888 napisała na ten temat:
„Proroctwo przepowiada nie tylko sposób i cel powtórnego przyjścia Chrystusa, ale podaje także znaki, po których można poznać, kiedy to się stanie. Jezus powiedział: »I będą znaki na słońcu, księżycu i na gwiazdach« (Łk 21.25). »Zaćmi się słońce i księżyc nie zajaśnieje swoim blaskiem. I gwiazdy spadać będą z nieba, i moce niebieskie będą poruszone. A wtedy ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego na obłokach z wielką mocą i chwałą« (Mk 13,24-26). Apostoł Jan tak opisuje pierwszy ze znaków, który poprzedzi powrót Chrystusa: »Powstało trzęsienie ziemi i słońce pociemniało jak czarny wór, a cały księżyc poczerwieniał jak krew« (Ap 6,12). Znaki te zaczęto spostrzegać w końcu XVIII wieku. Spełnieniem się przepowiedni było najstraszniejsze, jakie dotychczas zanotowano, trzęsienie ziemi w roku 1755. Powszechnie znane jako trzęsienie ziemi w Lizbonie, objęło jednak swym zasięgiem większą część Europy, Afryki i Ameryki. Zanotowano je w Grenlandii, Indiach Zachodnich, na wyspie Madera, w Szwecji, Norwegii, Wielkiej Brytanii i Irlandii. Objęło ono przestrzeń nie mniejszą niż 10 400 000 km2. W Afryce wstrząs był prawie tak samo gwałtowny jak w Europie. Zniszczona została większa część Algieru. W niewielkiej odległości od Maroka ziemia pochłonęła wieś z 8-10 tysiącami mieszkańców. Potężna fala, porywająca miasta i powodująca wielkie zniszczenie, runęła na wybrzeża Hiszpanii i Afryki” (Wielki bój 2017 s. 187 [ang. 1888 s. 304]).
Zobaczymy poniżej, jak Towarzystwo Strażnica, po śmierci Russella, skorzystało prawdopodobnie z komentarzy Adwentystów Dnia Siódmego i użyło roku 1755 do swojej interpretacji proroctw.
Towarzystwo Strażnica i rok 1755
W roku 1917 Towarzystwo Strażnica wydało wspomniane „Pośmiertne Dzieło Pastora Russella” (s. II), czyli siódmy tom Wykładów Pisma Świętego pt. Dokonana Tajemnica. Rok później opublikowało też inny komentarz do Apokalipsy św. Jana. Oto jak komentowano wtedy tekst Ap 6:12:
„[Ap] 6:12 (…) A [oto] stało się wielkie trzęsienie ziemi. – Literalnie, wielkie trzęsienie ziemi w Lizbonie, 1 listopada, 1755, które rozciągnęło się na przestrzeni przeszło 4,000,000 mil kwadratowych; wstrząsnęło całą Afryką i zachodnią Europą, włączając Skandynawię i Grenlandyę; zabiło 90,000 osób w Lizbonie i wiele tysięcy gdzieindziej; zniszczyło każdy kościół i każdy klasztor w tem mieście; spowodowało przypływ mórz, a fala zalewu wynosiła 60 stóp wysokości; trzęsienie to rozdzierało góry od wierzchołka do podstawy; zatopiło ogromną przestrzeń lądu do głębokości 600 stóp, a marynarzy na okrętach zwalało z nóg w odległości setek mil od brzegu. Uważają to trzęsienie za największe ze wszystkich, jakie się wydarzyły na ziemi. Symbolicznie, Amerykańska Rewolucya, w 21 lat później (przyczyną francuzkiej rewolucyi); najpomyślniejszy i najbardziej niezwykły ruch postępowy niższej warstwy ludzkiego społeczeństwa, jaki kiedykolwiek widziano wówczas na świecie. Bóg tak napisał Objawienie, że ci, którzy nie chcą przyjąć symbolicznego znaczenia tego, co jest najwyraźniej określone jako symboliczna księga (Obj. 1:1), mogą znaleść literalne wypełnienie, i w ten sposób tracą światło, które inaczej mogliby otrzymać” (Dokonana Tajemnica 1925 [ang. 1917, 1927] s. 140).
„[Ap 6:12] Wielkie trzęsienie ziemi: Literalnie, wielkie trzęsienie ziemi w Lizbonie, 1 listopada 1755 roku, które objęło obszar ponad 4 000 000 mil kwadratowych. Symbolicznie, rewolucja amerykańska, 21 lat później, stała się przyczyną rewolucji francuskiej” (The Revelation of Jesus Christ—According to the Sinaitic Text 1918 s. 81).
Dziwne jest to, że tekst Ap 6:12 mówi o jednym trzęsieniu ziemi, a w proroctwie Towarzystwa Strażnica ponawiają się dwa trzęsienia (literalne i symboliczne). Na dodatek oddalone są one od siebie o 21 lat (1755 i 1776).
Również w czasopiśmie w roku 1925 komentowano to zagadnienie:
„Trzęsienie ziemi poprzedza rewolucje
Warto odnotować, że w 1755 roku, około dekady przed rewolucją amerykańską i trzydzieści cztery lata przed rewolucją francuską, w momencie otwarcia szóstej pieczęci Objawienia, doszło do wielkiego trzęsienia ziemi, które szczególnie dotknęło Lizbonę w Portugalii, obejmującą obszar 4 000 000 mil kwadratowych (6 500 000 kilometrów kwadratowych). Lizbona została niemal całkowicie zniszczona. W momencie trzęsienia ziemi jej populacja wynosiła 150 000; według Encyklopedii Britannica zginęło wówczas 90 000 osób” (ang. Złoty Wiek 29.07 1925 s. 689).
Do tego trzęsienia ziemi z roku 1755 odniesiono się jeszcze w roku 1927, ale bez wyraźnego połączenia z którymś wersetem biblijnym (patrz ang. Złoty Wiek 24.08 1927 s. 743).
W tym literalnym utożsamianiu trzęsienia ziemi jest pewna niekonsekwencja Towarzystwa Strażnica. Dlaczego? Dlatego ponieważ w innym miejscu cytowanej publikacji podkreśla ono, za Russellem, że ono „zawsze wyobraża rewolucję”:
„Trzęsienie ziemi. W Piśmie Św. trzęsienie ziemi zawsze wyobraża rewolucyę (…) – Strażnica 1 lipca, 1898, s. 208” (Dokonana Tajemnica 1925 s. IV [ang. 1917, 1926 s. 4]).
W roku 1930 w nowym komentarzu do Apokalipsy „trzęsienie ziemi” z tekstu Ap 6:12 zidentyfikowano z rokiem 1914 i pierwszą wojną światową:
„Użyte tu słowo »trzęsienie ziemi« (...) oznacza dosłownie uderzenie, zamieszanie lub wstrząśnięcie. To samo słowo przetłumaczone jest u Mateusza 8:24 na »wzruszenie«. Wojnie światowej towarzyszyło wielkie wzburzenie, niepokój i wstrząśnienie. (...) Na narody świata przyszło wielkie wstrząśnienie; mapa Europy wygląda dziś zupełnie inaczej, aniżeli przed wojna światową, i w ogóle nastała wielka zmiana” (Światło 1930 t. I, s. 81).
Od lat 50. XX wieku Towarzystwo Strażnica zaczęło znów przypominać rok 1755 i trzęsienia ziemi. Jednak ani słowem nie wspomina tego, że przez wiele lat nauczało o tej dacie, jako jednej z najważniejszych w historii świata.
Mało tego, pisze ono pouczająco dla ludzi, że trzęsienie ziemi z roku 1755 nie było żadnym „dopustem Bożym” lub karą na grzeszników.
Zaraz, chwileczkę, a która to organizacja przez lata nauczała, że owo trzęsienie ziemi było przez Boga zapowiedziane? Czy nie Towarzystwo Strażnica nauczało, że tekst Ap 6:12 ogłaszał ten wyrok, który przez trzęsienie ziemi „zabił 90 000 osób w Lizbonie i wiele tysięcy gdzie indziej; zniszczył każdy kościół i każdy klasztor”?
Na przykład w roku 1921 Towarzystwo Strażnica przywoływało „trzęsienia ziemi” jako „wyrok Boży” i „pomstę” na „systemy Babilonu”:
„Siedm lat upłynęło tak czasy Pogan się skończyły, przez który to okres wyrok Boży spoczywał na narodach a Jego pomsta okazana przeciw złym systemom Babilonu, przez te siedm lat przyszła i minęła Wojna Światowa, jako wielki wicher, a »trzęsienie ziemi« daje się zauważyć teraz w różnych częściach świata; jednakowoż przewrotne systemy Babilonu, pod kierownictwem swego mimicznego boga, Szatana, nadal hańbią imię Boże” (Strażnica 01.10 1921 s. 303 [ang. 01.09 1921 s. 264]).
Poniżej pokazujemy dzisiejsze słowa Świadków Jehowy na ten temat, ale zupełnie odmienne, niż te dawne:
„Czy to Bóg nas karze?
Przekonanie, że Bóg zsyła klęski, by ukarać złych ludzi, nie jest niczym nowym. W roku 1755, kiedy Lizbonę spustoszyło trzęsienie ziemi, pożar oraz tsunami i zginęło około 60 000 osób, słynny filozof Wolter zapytał: »Czyliż Lizbona, której już nie masz, więcej miała nieprawości aniżeli Londyn i Paryż, zanurzeni w rozkoszach i zbytkach?« (Poema o zapadnieniu Lizbony, tłum. S. Staszic). Kwestia, czy kataklizmy są karą od Boga, nurtuje miliony osób. W wielu krajach klęski żywiołowe nazywa się wręcz dopustem Bożym” (Strażnica 01.12 2011 s. 3).
Patrz podobne teksty: Strażnica Nr 19, 2003 s. 3; Przebudźcie się! Nr 7, 2011 s. 6.
„Jehowa nigdy nie powoduje cierpień. (…) Nie sprowadza na ludzi trzęsień ziemi, huraganów czy powodzi” (Czego nas uczy Biblia? 2018 s. 118).
Tak więc widać, że dla Towarzystwa Strażnica raz Bóg jest odpowiedzialny za trzęsienia ziemi, ponieważ sam je zapowiada i zsyła, a innym razem „nie sprowadza na ludzi trzęsień ziemi”.
Oto inne publikacje, w których wspominano rok 1755 i trzęsienie ziemi, oczywiście z innymi komentarzami niż dawniej:
Przebudźcie się! Nr 14, 2005 s. 7; Przebudźcie się! Nr 21, 1998 s. 14; ang. Przebudźcie się! 08.01 1994 s. 10; ang. Przebudźcie się! 08.05 1974 s. 18; ang. Strażnica 01.04 1951 s. 202.
Warto dodać, że rok 1755 prawdopodobnie nie posłużył nikomu ze znanych badaczy adwentowych, Adwentystów Dnia Siódmego i Towarzystwu Strażnica do określenia „tego pokolenia” (Mt 24:34). Data ta była zbyt odległa od czasu, w którym działali ci ludzie, którzy starali się wyznaczyć światu dalsze dzieje i ‘koniec’.
Może to dziwić, że pomijano tę datę, bowiem na przykład Towarzystwo Strażnica w komentarzu do tekstu Ap 6:12-13 przywoływało trzy daty razem: 1755, 1780, 1833 (Dokonana Tajemnica 1925 [ang. 1917, 1927] s. 140-141). Jednak w kwestii „tego pokolenia” brało pod uwagę tylko lata 1780, 1833 i 1878. Później, odrzucając te daty, przyjęto naukę o „pokoleniu roku 1914” (od 1926 r.).
Towarzystwo Strażnica i inne trzęsienia ziemi
Wspomnieliśmy powyżej, że dla Russella zapowiadane „trzęsienia ziemi” były rewolucjami, które przetoczyły się przez świat i które mogły jeszcze nadejść. Zaraz po śmierci pastora napisano tak, jak on nauczał:
„Wyżej już było wykazane, iż trzęsienie ziemi w języku symbolicznym oznacza rewolucję” (Strażnica luty 1917 s. 4 [ang. 01.01 1917 s. 6026, reprint]).
Ukazywało się też mnóstwo innych publikacji, które podobnie uczyły:
ang. Strażnica 01.07 1920 s. 196 – Potem, jak powiedział, nadejdą „głody, zarazy i trzęsienia ziemi [rewolucje] w różnych miejscach” (Mateusza 24:7);
ang. Złoty Wiek 04.01 1922 s. 214 – Jezus odpowiedział: „Będą też głód, zarazy i trzęsienia ziemi [przewroty społeczne] w różnych miejscach. To wszystko jest początkiem boleści” (Mateusza 24:7, 8);
Strażnica 15.05 1922 s. 156 – W różnych częściach Ziemi odbywają się trzęsienia ziemi, czyli przewroty, jak to Pan nasz przepowiedział.
Patrz też Pożądany rząd 1924 s. 23; Piekło. Czem ono jest? Kto w niem przebywa? Czy z niego można się wydostać? 1924 s. 57; Pociecha dla ludzi 1924 s. 14; Sztandar dla ludzi 1926 s. 32.
Niektóre publikacje z tych lat zwierały podwójną interpretację, literalną i symboliczną:
„»Albowiem powstanie naród przeciw narodowi, i królestwo przeciwko królestwu, i będą głody i mory i trzęsienia (literalne i symboliczne – rewolucye) ziemi miejscami. Ale to wszystko jest początkiem boleści.« (Ew. Mateusza 24:7,8)” (Harfa Boża 1921, 1930 s. 253).
Por. Ucisk świata – dlaczego? Lekarstwo 1923 s. 28; Powrót naszego Pana 1925 s. 37.
Jeszcze w latach 1928-1929 prezes Rutherford (od 1917 r.) w swoim przemówieniu i książce nadal utożsamiał „trzęsienia ziemi” z rewolucjami:
„Od 1914 roku odnotowano więcej trzęsień ziemi niż kiedykolwiek wcześniej w historii ludzkości. W Piśmie Świętym »trzęsienie ziemi« jest używane jako symbol rewolucji. Nie tylko miały miejsce dosłowne trzęsienia ziemi, ale także symboliczne trzęsienia ziemi, czyli rewolucje, które wstrząsnęły wieloma narodami ziemi” (ang. Złoty Wiek 24.07 1929 s. 698 [przemówienie radiowe]).
Patrz te same słowa Rząd 1928 s. 191.
Ale już w roku 1930 odrzucił on tą interpretację:
„»I stało się trzęsienie ziemi.« Symbolicznem znaczeniem »trzęsienia ziemi« jest rozdrażnienie, wstrząśnienie i zamieszanie. Nie należy przez to rozumieć rewolucji, a raczej wstrząśnienie i rozdrażnienie wśród przywódców widzialnej organizacji szatańskiej. Wydane przez lud Boży po wojnie światowej świadectwo dało powód do wielkiego oburzenia wśród duchowieństwa i najzacniejszych trzody, stanowiących organizację szatańską” (Światło 1930 t. I, s. 104).
Interesujące jest to, że po wielu latach Towarzystwo Strażnica pisało, iż „niektórzy” objaśniali trzęsienia ziemi jako rewolucje (!). Jak widzimy, ci „niektórzy”, to także dawniej ta organizacja:
„Czy trzęsień ziemi, o których wspomniał Jezus Chrystus według Ewangelii Mateusza 24:7, nie należałoby rozumieć symbolicznie? Czy nie może to dotyczyć przewrotów politycznych, rewolucji itp.?
W proroctwie o dniach ostatnich Jezus powiedział według brzmienia Ewangelii Mateusza 24:7: »Albowiem powstanie naród przeciwko narodowi, i królestwo przeciwko królestwu, i będą głody i mory [zarazy], i trzęsienia ziemi miejscami«. Niektórzy objaśniali te trzęsienia ziemi symbolicznie, mówiąc, że chodzi tu o rewolucje, przewroty polityczne lub ustrojowe, które spowodowały tyle trudności wśród ludzi. Czy jednak ich wnioskowanie pozostaje słuszne, kiedy się rozpatrzy proroctwo Jezusa w całości? Nie, gdybyśmy bowiem trzęsienia ziemi pojmowali symbolicznie, czyli obrazowo, a więc jako przewroty polityczne lub społeczne, to również głody musielibyśmy pojmować w takim znaczeniu” (Strażnica Nr 18, 1964 s. 12).
Rok 1789 – trzęsienie ziemi jako rewolucja francuska
Ciekawe, że „wielkie trzęsienie ziemi” z tekstu Ap 11:13 Russell i jego współpracownicy zinterpretowali wprost, jako „rewolucję francuską” rozpoczętą w roku 1789 (patrz Walka Armagieddonu 1919, 1925 (ang. 1897) s. 665; ang. Strażnica 15.03 1898 s. 92-93; ang. Strażnica 15.06 1905 s. 3574 [reprint]; Berean Bible Teachers’ Manual 1909 s. 464 – [Ap] 11:13Great earthquake… The French Revolution ... D531).
Tak też interpretowano ten tekst przez 10 lat po jego śmierci (patrz Dokonana Tajemnica 1925 [ang. 1917, 1927] s. 213):
„[Ap] 11:13. Wielkie trzęsienie ziemi: »Rewolucja francuska, trwająca od 17 czerwca 1789 r. do 9 listopada 1799 r., zdaje się być wspomniana przez naszego Pana w Objawieniu danym Janowi na Patmos jako preludium i ilustracja wielkiego kryzysu, który się zbliża«. (D531) Przewidujemy, że »trzęsienie ziemi« nastąpi w 1915 r., a »pożar« nastąpi jesienią 1920 r. (1 Krl 19:11, 12; Z.‘98-207, 208)” (The Revelation of Jesus Christ—According to the Sinaitic Text 1918 s. 110).
Tu musimy postawić Towarzystwu Strażnica zarzut fałszowania jednego z tekstów Russella z angielskiego tomu pt. Walka Armagieddonu (s. 531), oznaczonego jako D531. Nie zmieniono sensu przekazu o rewolucji, ale dostawiono daty, których w tomie nie ma.
Powyższe słowa po angielsku zacytowano w roku 1918 następująco:
„The French Revolution, June 17, 1789, to November 9, 1799, seems referred to by our Lord in his Revelation to John on Patmos as a prelude to, and an illustration of, the great crisis now approaching.”(D531) (The Revelation of Jesus Christ—According to the Sinaitic Text 1918 s. 110).
Tymczasem we wszystkich dostępnych nam edycjach czwartego tomu od roku 1897 do 1927 fragment ten nie zawiera powyższych dat i wygląda następująco:
„In fact, the French Revolution seems referred to by our Lord in his Revelation to John on Patmos as a prelude to, and an illustration of, the great crisis now approaching.” (ang. Dzień Pomsty 1897, 1911 s. 531; ang. Walka Armagieddonu 1912, 1927 s. 531).
Prócz tego w angielskiej Dokonanej Tajemnicy w roku 1917 i w kolejnych edycjach z lat 1918-1927 (s. 178) zamieszczono ten tekst z czwartego tomu. Jest on zgodny z oryginałem. Owszem, w dalszym komentarzu dodano te daty (1789, 1799), ale nie ingerowano wprost w słowa Russella z książki Walka Armagieddonu (patrz Dokonana Tajemnica 1925 s. 213).
Oto inny tekst na ten temat z roku 1923:
„Pan przepowiedział Francuską rewolucję w tych słowach: »W onęż godzinę stało się wielkie trzęsienie ziemi (wstrząśnienie społeczne rewolucją), i dziesiąta część (Francja) miasta (religijno-politycznego świata) upadła.« (Objaw. 11:13)” (Strażnica 01.01 1923 s. 7 [ang. 15.11 1922 s. 351]).
„Potężna fala tsunami spotęgowała grozę trzęsienia ziemi w Lizbonie (…). Symbolicznie rzecz biorąc, rewolucja francuska należy do tej samej kategorii. Nic podobnego nie miało miejsca nigdy wcześniej; skoro Bóg uznał za stosowne dopuścić do bezprecedensowego, dosłownego trzęsienia ziemi przed rewolucją francuską…” (ang. Złoty Wiek 29.07 1925 s. 689).
W roku 1923 w jednej publikacji pojawia się też rewolucja w Rosji z roku 1917, zamiast rewolucji francuskiej:
„Trzęsienie ziemi, w symbolicznem znaczeniu, oznacza przewrót społecznego ustroju; mianowicie, rewolucję. W roku 1917 wielka rewolucja wybuchła w Rosyi. W roku następnym powstała w Austryi i w Niemczech” (Co mówi Pismo Święte o powrocie naszego Pana? – Jego parousia, epifania i apokalupsis 1923 [dodatek do ed. z 1923 r.:, Dowody Potwierdzające] s. 66).
W roku 1930, w nowym komentarzu do Apokalipsy św. Jana, nie znajdziemy już przy omawianiu tekstu Ap 11:13 odniesień do rewolucji francuskiej. Napisano w nim, że chodzi o „Trzęsienie ziemi (…) wielkie poruszenie czyli wstrząśnienie Babilonu (…) W roku 1919 praca Pańska na nowo ożyła, a wstrząśnienie nastąpiło w tym samym czasie (…) – Objawienie 11:13” (Światło 1930 t. I, s. 212-213).
Nie jest to być może dziwne, że w tej interpretacji łączono przez jakiś czas słowa Ap 11:13 z rewolucją francuską, bo przedtem tak też rozumieli ten tekst Adwentyści Dnia Siódmego (patrz Daniel i Objawienie U. Smith, Kowale 2009 [ang. 1897] s. 210[545]; Wielki bój E. G. White 2017 [ang. 1888] s. 164). Russell miał więc na kim się wzorować, a po jego śmierci także Towarzystwo Strażnica.
W części drugiej kontynuujemy i kończymy nasz temat.
|
