"70 tygodni" z Dn 9,24-25
w interpretacji Towarzystwa Strażnica
- kolejne manipulacje chronologią starożytną? (cz.3)
 |
Poniżej prezentuję szczegółowe omówienie świadectw, które nie pozostawiają żadnej wątpliwości co do tego, że TS jest w błędzie mniemając, iż Artakserkses rządził 51 lat a Dariusz II objął swe panowanie w owym 51 roku rządów Artakserksesa.
BM 54557: (= Zawadzki JEOL 34:45f.) Dokument ten pochodzi prawdopodobnie z Sippar. Chociaż jest on datowany tylko do roku wstąpienia Dariusza II na tron (miesiąc IX[?], dzień 29), jego fragment informuje nas, że dotyczy on okresu "od V miesiąca 41 roku Ar(takszatsu....) do końca XII miesiąca, 41 roku, wstąpienia na tron Dariusza". Ewidentny dowód na to, że TS jest w błędzie mniemając, iż Dariusz II objął swe panowanie w 51 roku panowania Artakserksesa. Dokument ten sugeruje jasno, że zmiana na tronie między tymi królami nastąpiła w 41 roku Artakserksesa.
Bertin 2889: Ten babiloński tekst jest datowany na "dzień 26, miesiąc XI, rok 41, roku wstąpienia na tron Dariusza". Kolejny dowód na to, że Artakserkses nie mógł rządzić dłużej niż 41 lat, skoro Dariusz objął panowanie w 41 roku jego rządów.
BM 33342: Ten babiloński tekst jest datowany na " miesiąc Shabatu [miesiąc XI]; dzień 29; rok 41, roku wstąpienia na tron Dariusza, Króla Ziem" (Matthew W. Stolper w: AMI, Vol. 16, 1983, str. 231-236).
BE 10 nr 4: (= TuM 2/3, 216) Ten tekst pochodzi z Nippur i jest datowany na dzień 14, miesiąc XII, rok 41, roku wstąpienia na tron Dariusza II, Króla Ziem.
BE 10 nr 5: Ten tekst pochodzi również z Nippur i jest datowany na dzień 17, miesiąc XII, roku wstąpienia na tron Dariusza II, Króla Ziem. W pierwszej linii tego dokumentu czytamy: "do końca Adar (miesiąc XII) roku 41, roku wstąpienia na tron Dariusza, Króla Ziem".
BE 10 nr 6: Kolejny dokument z Nippur i jest on datowany do wstąpienia na tron Dariusza. Dzień i miesiąc są nieczytelne, jednak linia 2 i następne wzmiankują cały rok "od pierwszego miesiąca roku 41 do końca miesiąca XII, w roku wstąpienia na tron Dariusza".
PBS 2/1 nr 1: Tekst z Nippur, datowany do dnia 22, XII miesiąca, 41 roku, roku wstąpienia na tron Dariusza II".
BE 10 nr 7: (= TuM 2/3, 181) Znów tekst z Nippur, datowany do miesiąca I, dnia 2, 1 roku Dariusza II. Linia 6 wzmiankuje o odbiorze pokwitowania za produkcje w okresie "roku 41, roku wstąpienia na tron Dariusza".
PBS 2/1 nr 3: Tekst z Nippur datowany na miesiąc I, dnia 5, 1 roku Dariusza II. Linie 2-3 wspominają o podatkach za okres "aż do końca miesiąca XII, roku (4)1, roku (ws)tąpienia Dariusza na tron". Linia 13 dodaje: "aż do końca Adar [miesiąc XII], roku 41".
Wyjaśnienie skrótów użytych w powyższej liście:
| AMI: | Arehaologische Mitteilungen aus Iran. |
| BE: | Ekspedycja Babilońska Uniwersytetu w Pensylwanii, Seria A: Cuneiform Texts, opracowywane przez H. V. Hilprecht (Filadelfia, 1893-1914). Woluminy 1-6 opracowywane przez Alberta T. Clay w 1904 roku. |
| Bertin: | G. Bertin, Corpus of Babylonian Terra-Cotta Tablets. Principally Contracts, Woluminy I- VI (Londyn, 1883). Nie opublikowano jak dotąd oficjalnie. |
| BM: | British Museum. |
| EOL: | Jaarbericht van het Vooraziatisch-Egyptisch Genootschap "Ex Oriente Lux". |
| PBS: | Pennsylvania. University. University Museum. Publications of the Babylonian Section (Philadelphia, 1911 ). Pierwsze dwie części zostały opublikowane przez Alberta T. Clay. |
| TuM: | Texte und Materialien der Frau Professor Hilprecht Collection of Babylonian Antiquities im Eigentum der Universität Jena (Leipzig). |
Omówienie niektórych z tych tekstów podaje F. X. Kugler, na stronie 396 swej pracy pt. Sternkunde und Stemdienst in Babel, II. Buch, II. Teil, Heft 2 (Munster 1924). Także V. Donbaza i M. W. Stolper w swej pracy pt. Istanbul Murashu Texts (Istanbuł 1997) omawiają świadectwa związane z 41 letnim okresem panowania Artakserksesa.
Wymowa tych wszystkich świadectw jest jednoznaczna - Artakserkses panował 41 lat i wtedy Dariusz II zastąpił go na tronie. Świadectwa te nie pozostawiają więc żadnej wątpliwości co do tego, że TS myli się mniemając na podstawie zawierających błędy tabliczek B.M 65494 i CBM 12803, że Artakserkses rządził 51 lat i dopiero wtedy Dariusz II objął panowanie.
Świadectwa astronomiczne
Ostatecznego obalenia hipotezy TS, zgodnie z którą 20 rok panowania Artakserksesa wypada na rok 455 p.n.e., dostarczają nam pewne dokumenty historyczne z okresu panowania Artakserksesa, które posiadają odniesienia do obserwacji astronomicznych. Jak wiadomo, wyliczeń opartych na położeniu planet nie da się zanegować, bo planety ustawiają się względem siebie z niepodważalną i zawsze przewidywalną (zarówno w przód jak i w tył historii) precyzją, i negowanie tego byłoby równie absurdalne co np. stwierdzenie, że był taki dzień, gdy ziemia przestała się po prostu na kilka dni obracać.
Jednym z dokumentów obalających hipotezę TS, zgodnie z którą 20 rok panowania Artakserksesa wypada na rok 455 p.n.e., jest dziennik astronomiczny oznaczony symbolem VAT 5047, który jest wyraźnie datowany jako pochodzący z 11 roku panowania Artakserksesa. Tekst owego dziennika jest lekko uszkodzony, zachowała się jednak na nim informacja o dwóch położeniach księżyca w stosunku do położenia Merkurego, Jupitera, Wenus i Saturna. Informacje z tego dziennika pozwalają ponad wszelką wątpliwość ustalić, że 11 rok Artakserksesa to rok 454 rok p.n.e. (por. Sachs/Hunger, Astronomical Diaries and Related Texts from Babylonia, tom 1, Wiedeń 1988, str. 56-59). Z tego wynika, że 20 rok panowania Artakserksesa wypadał nie na rok 455 p.n.e., jak chce TS w wyżej przywoływanych publikacjach, tylko właśnie na rok 445 p.n.e. Postulowany zaś przez TS rok 455 p.n.e., jako rzekomy 20 rok Artakserksesa, nie jest 20 rokiem Artakserksesa, tylko 10 rokiem jego panowania. W tym wypadku, dodając 69 tygodni lat (483 lata) do właściwej daty 20 roku panowania Artakserksesa (445 rok p.n.e.) nie dojdziemy do roku 29 n.e., tylko do roku 39 n.e., kiedy to Mesjasza nie było już na ziemi.
Kolejne źródło astronomiczne przeczące koncepcji datowania TS to dokument oznaczony jako BM 32234, który jest datowany na 5 miesiąc 21 roku panowania Kserksesa. Tekst ten należy do grupy tzw. "tekstów 18 letnich", lub "tekstów Saros" i zawiera m.in. informację: "Miesiąc V 14 (+x) Kserkses został zamordowany przez swojego syna". Na podstawie danych astronomicznych zawartych w tym dokumencie ustalono, że 21 rok panowania Kserksesa to 465 rok p.n.e. W tym momencie upada kolejna wyżej wspomniana hipoteza TS, zgodnie z którą Kserkses zmarł w 475 roku p.n.e. (por. Insight on the Scriptures, tom II, str. 615,900; por. też Pilnie zważaj na proroctwa Daniela!, str. 197).
Inne dokumenty zawierające obserwacje astronomiczne (tym razem planety Wenus) z tego okresu to teksty oznaczone jako BM 45674 i BM 32299. Potwierdzają one powyższą chronologię, która przeczy chronologii TS. Nie może tu zajść jakakolwiek pomyłka w latach, ponieważ ilość obserwacji astronomicznych z tego okresu przekracza liczbę 40. Dzięki temu możemy ustalić precyzyjnie lata panowania Kserksesa i Artakserksesa.
Aby "uwiarygodnić" swoją "teokratyczną chronologię" (a mówiąc wprost - aby dopasować dane do wcześniej przyjętej tezy, choć powinno być odwrotnie) TS odrzuca zatem przeważającą większość starożytnych świadectw, które jednomyślnie informują nas o tym, że Artakserkses panował nie więcej niż 41 lat. Następnie, w miejsce tych odrzuconych jednogłośnych świadectw TS wprowadza odosobnione w swym przekazie dwie tabliczki na krzyż, skażone błędem kopistów, które stanowią dla TS "wiarygodny dowód". Absurdalność postępowania TS w tym miejscu można dobrze zobrazować za pomocą pewnej analogii:
Wyobraźmy sobie, że wśród dziesiątek, czy setek sporządzonych niezależnie względem siebie manuskryptów Biblii znajdujemy dwa, które mają w jakimś miejscu lekcję inną niż wszystkie inne, będące zgodne ze sobą. Co wtedy robimy? Czy odrzucamy świadectwa przeważającej części manuskryptów na rzecz dwóch tekstów, co do których jest prawie pewne, że to błąd kopistów? A może uznajemy, że owa przeważająca liczba piszących niezależnie od siebie kopistów pomyliła się, wszyscy w dokładnie ten sam sposób, nie pomyli się natomiast jacyś dwaj autorzy, którzy napisali inaczej? Myślę, że każdy zdrowo myślący człowiek zda sobie sprawę z tego, jak nielogiczne byłoby takie rozumowanie. Jednak do takiego właśnie rozumowania chce przekonać nas TS, z tą drobną różnicą, że chodzi tu o tabliczki a nie manuskrypty NT. Co do reszty nie ma tu ogólnie rzecz biorąc żadnej różnicy.
Podsumujmy krótko na koniec:
Proroctwo z Dn 9,24-25 nie doprowadza nas wcale do roku 29 n.e., jak chciałoby TS, nawet jeśli zamienimy dni na lata w tym proroctwie. Dodając 69 tygodni lat (483 lata) do właściwej daty 20 roku panowania Artakserksesa (445 rok p.n.e.) nie dojdziemy do 29 roku n.e., jak chciałoby TS, tylko do 39 roku n.e., kiedy to Mesjasza nie było już na ziemi. Chronologia TS, wedle której 20 rok panowania Artakserksesa wypada nie na rok 445 p.n.e., tylko na rok 455 p.n.e., jest fałszywa i błędna. Aby "potwierdzić" swoją koncepcję TS musiało wyrwać z kontekstu pewne relacje historyczne, narzucając im fałszywy (lub nie istniejący) kontekst i wykrzywiając w ten sposób ich rzeczywistą wymowę. W pewnych przypadkach niektórzy historycy (Herodot), na których powoływało się TS nie tylko nie potwierdzali tego co mniemało TS, ale wręcz przeczyli temu wprost.
Aby uratować swoją koncepcję 20 roku panowania Artakserksesa, wypadającego rzekomo na 455 rok p.n.e., TS uciekło się do zaprzeczenia jednoznacznej i bezspornej wymowie większości dokumentów historycznych, w tym dzienników astronomicznych z okresu panowania Artakserksesa i Kserksesa, "powołując" się "w zamian za to" na datację zawartą w pewnych odosobnionych świadectwach. Owe odosobnione świadectwa są bardzo nieliczne i niewiarygodne, skoro zawierają wykryte i przeprawione błędy w datowaniu. TS mimo świadomości, że błędy te wykryto ignoruje ten fakt, i dla swych "wyższych celów" celowo wykorzystuje te błędne dane do "potwierdzenia" swej wcześniej ustalonej ideologii w temacie datacji panowania Artakserksesa. W tym wypadku, sposób w jaki TS "ustala" swoją wersję datowania okresów panowania królów perskich jest pozbawiony jakichkolwiek śladów wiarygodności. Dalszą ocenę etyczną postępowania TS w tej sprawie pozostawiam już ewentualnej ocenie Czytelników niniejszego tekstu.
P.S. Niniejszy tekst został zainspirowany badaniami i spostrzeżeniami Carla Olofa Jonssona, który również zajmował się wyżej omawianą kwestią interpretacji Dn 9,24-27 w ujęciu TS. W 1989 roku Jonsson podsumował nawet swoje badania i spostrzeżenia na ten temat w pewnym manuskrypcie, który napisał w języku szwedzkim (Jonsson jest rodowitym Szwedem). Ów manuskrypt był swego rodzaju szkicem, który miał w miarę upływu czasu stać się małą książką na temat Dn 9,24-27 w ujęciu TS. Jednakże, z braku czasu i z powodu poświęcania się innym swoim projektom Jonsson jak dotąd nie był (i niestety wciąż nie jest) w stanie przetworzyć na książkę myśli zawartych we wspomnianym szwedzkim manuskrypcie. W związku z tym w 1993 roku Jonsson postanowił przynajmniej upublicznić jakoś swe spostrzeżenia. Streścił więc swój wspomniany szwedzki manuskrypt i przetłumaczył to streszczenie na angielski, publikując to w Internecie pod tytułem "The 20th year of Artaxerxes and the "seventy weeks" of Daniel" ("20 rok panowania Artakserksesa i "siedemdziesiąt tygodni" Daniela"). Tekst ten jest dostępny w Internecie pod adresem: http://user.tninet.se/~oof408u/fkf/english/artaxerxes.htm
Obecnie tekst ten został już również przetłumaczony na język hiszpański i włoski. Materiał zawarty w tym tekście jest bezcenny i unikatowy z punktu widzenia badań nad doktryną TS. Jonsson jest wybitnym autorem i badaczem chronologii TS, co ten materiał tylko po raz kolejny potwierdza. Z początku miałem zamiar po prostu przetłumaczyć powyższy tekst Jonssona, z czasem jednak zauważyłem, że Jonsson nie opracował materiału do końca i pominął niektóre argumenty TS. Jonsson pominął też kilka ciekawostek z literatury TS, które można było wykorzystać w polemice ze stanowiskiem TS w sprawie datowania okresu panowania Artakserksesa, w związku z tym zdecydowałem więc, że ja mógłbym to wykorzystać i spróbować opracować powyższy temat od nowa, wykorzystując materiał opracowany przez Jonssona jako punkt wyjścia do dalszych rozważań. W wyniku tej decyzji powstała niniejsza rozprawka. Zawarte w mojej powyższej rozprawce bezcenne informacje i bibliografia na temat tabliczek babilońskich i znalezisk w Persepolis (w tym również informacje na temat wyżej omawianego pałacu) pochodzą z wspomnianego angielskiego streszczenia szwedzkiego manuskryptu Jonssona. Wykorzystałem z tego streszczenia również namiar na jedno z opracowań, które tyczyło się wiarygodności Tukidydesa. Analiza wypowiedzi historyków starożytnych zawarta w owym streszczeniu Jonssona została przeze mnie rozbudowana w oparciu o dodatkową lekturę prac tych historyków. Całkowicie od nowa została powyżej opracowana analiza zawartego w publikacjach TS stanowiska na temat Dn 9,24-25 i na temat datowania okresu panowania Artakserksesa. Związana ze słowem puer egzegeza tekstu hebrajskiego ST, Septuaginty i Wulgaty również pochodzi w całości ode mnie.
|
