Rok 1780 – co wyznaczał C. T. Russellowi oraz „to pokolenie”
Rok 1780 to jedna z mało znanych dat stosowanych kiedyś przez Towarzystwo Strażnica. Miała jednak pewne znaczenie, bo była jedną z tych, do której dodawano "to pokolenie".
Na początku informujemy, że artykuł nasz składa się z następujących rozdziałów:
Rok 1780 i adwentystka E. G. White
Rok 1780 i N. Barbour, J. H. Paton oraz C. T. Russell
Rok 1780 i C. T. Russell
„Pokolenie roku 1780” w nauce adwentystów i C. T. Russella
Rok 1780 i jego znaczenie dla Towarzystwa Strażnica po śmierci C. T. Russella
Rok 1780 nie należał do najważniejszych dat C. T. Russella (1852-1916), prezesa Towarzystwa Strażnica (od 1884 r.). Zapewne prawie żaden ze Świadków Jehowy nie ma pojęcia, że taka data funkcjonowała w chronologii tej organizacji. Nawet niewielu badaczy Pisma Świętego potrafi o omawianej dacie coś powiedzieć.
Poniżej opisujemy znaczenie roku 1780 i naukę o „tym pokoleniu”, powiązanym z tym rokiem.
Rok 1780 i adwentystka E. G. White
Russell nie był pierwszym, który nadawał jakieś znaczenie rokowi 1780. Na ogół data ta łączona była przez badaczy adwentowych z rokiem 1833. Obie daty stanowiły wypełnienie „znaków na niebie”: „słońce się zaćmi i księżyc nie da swego blasku [1780 r.]; gwiazdy zaczną padać z nieba [1833 r.]” (Mt 24:29). Zaćmienie słońca i księżyca oraz spadanie deszczu meteorytów w tych latach odczytywano jako zwiastuny powracającego wkrótce Chrystusa.
E. G. White (1827-1915), prorokini Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, jeszcze przed Russellem wierzyła w prorocze znaczenie roku 1780.
Już w 1854 znała ona wypełnienie tego czasu poprzez zaćmienie słońca i księżyca. W czasopiśmie adwentystów krytykowano nawet tych, którzy odrzucają wiarę w te znaki:
„Porzucenie mrocznego dnia w 1780 roku jako znaku bliskiego przyjścia Pana również uważamy za daleko idące odejście od ‘pierwotnej wiary adwentowej’.” (The Advent Review, and Sabbath Herald, vol. 4, 10.01 1854 s. 205 – And the abandonment of the dark day in 1780 as a sign of the Lord’s near coming we also consider a wide departure from the ‘original Advent faith.’).
https://m.egwwritings.org/en/book/1644
Oczywiście wiarę w rok 1780 E. G. White przejęła od baptysty W. Millera (1782-1849), któremu zaćmienia z roku 1780 potwierdzały, że Chrystus powróci w roku 1843 lub 1844. Tekstów dotyczących tego zagadnienia Kościół Adwentystów Dnia Siódmego wymienia wiele na swojej anglojęzycznej stronie internetowej:
https://m.egwwritings.org/search?lang=en&query=Miller+1780&suggestion=0
Wiarygodność tych dawnych wydarzeń, jako znaków Bożych, E. G. White potwierdzała swoim widzeniem z 16 grudnia 1848 roku (Doświadczenia i widzenia oraz dary Ducha E. G. White, Warszawa 1930 s. 27-28).
Opis jej wierzeń przedstawiono w najbardziej znanym dziele, napisanym przez nią po angielsku w roku 1888:
„W dwadzieścia pięć lat później pojawił się następny znak wymieniony w proroctwie – zaćmienie słońca i księżyca. Było to tym bardziej zastanawiające, ponieważ czas wypełnienia się tego znaku został dokładnie przepowiedziany. Zbawiciel w rozmowie z uczniami na górze Oliwnej, wspominając o długim okresie ucisku – 1260 lat papieskich prześladowań – obiecał, że okres tej »udręki« będzie skrócony i wymienił pewne znaki, poprzedzające jego przyjście, a także określił czas pojawienia się pierwszego z tych znaków. »Ale w one dni, które nastaną po tej udręce, zaćmi się słońce, i księżyc nie zajaśnieje swoim blaskiem« (Mk 13,24). Proroczy okres 1260 lat skończył się w roku 1798. Ćwierć wieku wcześniej prześladowania prawie zupełnie ustały. Po nich, według słów Jezusa, miało nastąpić zaćmienie słońca. 19 maja 1780 roku przepowiednia ta wypełniła się” (Wielki bój E. G. White 2017 [ang. 1888] s. 188).
„Dzień 19 maja 1780 roku oznaczony jest w historii jako »ciemny dzień«. Od czasów Mojżesza nie zanotowano ciemności tak gęstej, tak daleko sięgającej i tak długotrwałej. Opis tego wydarzenia, podany przez naocznych świadków, jest tylko echem słów Pana, jakie zapisał prorok Joel 2500 lat przed ich wypełnieniem. »Słońce przemieni się w ciemność, a księżyc w krew, zanim przyjdzie ów wielki straszny dzień Pana« (Jl 3,4)” (jw. s. 190).
O proroctwach adwentystycznych najwięcej napisał Uriah Smith (1832-1903), redaktor naczelny ich czasopisma (od 1855 r.) i współpracownik E. White. Ukoronowaniem jego działalności było wydanie komentarza pt. Daniel i Objawienie (Kowale 2009 [ang. 1897]). W nim na stronach 105(441)–114(450) opisał on trzy najważniejsze, według niego, daty związane z tekstem Ap 6:12:
1755 (trzęsienie ziemi), 1780 (zaćmienie słońca i księżyca) i 1833 (deszcz meteorytów).
Rok 1780 i N. Barbour, J. H. Paton oraz C. T. Russell
Nauką o wydarzeniach związanych z rokiem 1780, tak jak W. Miller i E. G. White, posłużył się w swojej książce w roku 1871 adwentysta N. Barbour (1824-1905), który wtedy oczekiwał widzialnego powrotu Chrystusa w latach 1873-1875:
„Jak dotąd, jak pokażemy, znaki i przypowieść się spełniły. Słońce zaćmiło się w 1780 roku, a księżyc odmówił swego blasku. Gwiazdy spadły w 1833 roku, »a moce niebieskie«, to znaczy te, które ofiarował »książę mocy powietrznych«, a odrzucił nasz Zbawiciel na górze; te moce, czyli królestwa, są wstrząśnięte, a ich korony spadają” (Evidences for the coming of the Lord in 1873, or the Midnight Cry s. 23 – Thus far, as we shall show, the signs and parable have been fulfilled. The sun was darkened in 1780, and the moon refused to give her light. The stars fell in 1833, "and the powers of heaven," viz., those offered by the "prince of the powers of the air," and rejected by our Savior on the mount; these powers or kingdoms are being shaken, and their crowns are falling). Patrz też jw. s. 47.
Następnie argumentację dotyczącą roku 1780 zastosował on wraz z Russellem, gdy w roku 1877 wydali wspólną książkę pt. Trzy światy (The Three Worlds). Dotyczyła ona zaćmień słońca i księżyca:
„W Ewangelii Mateusza 24 podane jest proroctwo powiązane z pierwszym i drugim przyjściem, obejmujące, rzecz jasna, mniej więcej wydarzenia związane ze zniszczeniem Jerozolimy. Nie będziemy jednak szczegółowo omawiać tego rozdziału, naszym celem jest jedynie wskazanie miejsca, w którym rozgrywa się przypowieść, którą rozpoczyna się następny rozdział. Po nawiązaniu do wojen i wielkiego ucisku Kościoła, jakiego nigdy wcześniej nie było i nigdy więcej nie będzie, Jezus podaje znaki, które mają poprzedzać Jego przyjście, takie jak zaćmienie słońca, upadek gwiazd, udręka narodów i ich zagubienie itd. »Zaraz po ucisku owych dni słońce się zaćmi« (werset 29). W innym miejscu podaliśmy powody, dla których uważamy, że ten »ucisk« pod ohydą, która miała spustoszyć, odnosi się do prześladowań pod rządami Kościoła papieskiego, które niemal całkowicie zakończyły się w XVIII wieku. »Zaraz po ucisku owych dni słońce się zaćmi«. Dotyczy to mrocznego dnia 19 maja 1780 r., który zapewne już dawno zniknął z pamięci większości żyjących obecnie osób, ale pięćdziesiąt lat temu był powszechnie znany” (The Three Worlds, and the Harvest of This World 1877 s. 173).
Również w czasopiśmie Zwiastun Poranka, w którym Russell był współredaktorem, zastosowano ten rodzaj argumentacji, dotyczącej roku 1780 i zaćmienia (patrz Herald of the Morning sierpień 1878 s. 32).
Pogląd ten także szerzył J. H. Paton (1843-1922), współpracownik Russella do roku 1881, w książce wydanej przez Towarzystwo w roku 1880:
„Towarzystwo puściło w obieg oprawną książkę zatytułowaną »Brzask Dnia« (Day Dawn), którą ułożył jeden z wczesnych współpracowników, J. H. Paton...” (Nowożytna historia Świadków Jehowy część I, s. 24 [ang. Strażnica 01.02 1955 s. 76]).
Paton opisał to zagadnienie następująco:
„Zbawiciel wspomniał o znakach fizycznych poprzedzających Jego przyjście. Zaćmienie słońca i księżyca w 1780 roku oraz kilka rojów meteorytów, zwłaszcza ten z 1833 roku, zostały przez Niego zauważone” (Day Dawn 1880 s. 249-250 – There are physical signs mentioned by the Saviour, to precede His coming. The darkening of the sun and moon in 1780, and several meteoric showers, but especially the one in 1833, were evi lentły noticed by Him).
Interesujące jest to, że inny nauczyciel Russella, a mianowicie kaznodzieja adwentowy G. Storrs (1796-1879), odrzucał znaczenie prorocze zaćmienia z roku 1780. W jego czasopiśmie Russell opublikował w roku 1876 swój pierwszy artykuł o „czasach pogan” i roku 1914. Oto opinia Storrsa na temat znaków na słońcu i księżycu:
„Łk 21:25, 26 – »Będą znaki na słońcu, księżycu i gwiazdach, a na ziemi trwoga narodów i bezradność; morze i fale będą się huczeć. Serca ludzkie omdlewać będą ze strachu i w oczekiwaniu na to, co dzieje się na ziemi, bo moce niebieskie zostaną wstrząśnięte«.
Znaki na słońcu, zwane gdzie indziej zaćmieniem słońca, według niektórych miały się spełnić w mrocznym dniu 1780 roku. W obecnym świetle nie mogę zgodzić się z tym poglądem. Zaćmienie słońca w tym dniu wcale nie dotyczyło ziemi proroczej. Ograniczało się ono głównie, jeśli nie w całości, do Stanów Zjednoczonych i było obserwowane jedynie przez niewielką część w tym kraju. (…) Jeśli zatem te znaki na słońcu i księżycu mają być widoczne na tych dosłownych kulach, jestem zmuszony uwierzyć, że są one przyszłością. Sugeruję jednak inną interpretację, która, jeśli nie jest poprawna, to przynajmniej bardzo niezwykła” (Bible Examiner sierpień 1878 s. 333-334).
Rok 1780 i C. T. Russell
O ile dość wcześnie (w 1877 r.) Barbour wraz Russellem opisali kwestię zaćmień słońca i księżyca, to samodzielnie pastor w Strażnicy napisał na ten temat dopiero kilka lat później. Także, jak widzieliśmy, w roku 1880 uprzedził go w tym Paton.
Oto pierwszy tekst Russella z roku 1885, w którym nie ma jeszcze mowy o „pokoleniu roku 1780”, ale występuje ta data:
„Zaraz po ucisku owych dni słońce się zaćmi itd. ([Mt 24] w. 29 ). Wersety 29 i 30 nawiązują do ciągu wydarzeń należących do »czasu końca« w odniesieniu do świata. Ucisk, o którym mowa, to ucisk z [Mt 24] wersetu 9 , a nie z wersetów 21 i Dn 12:1, co stanie się oczywiste w miarę kontynuowania tematu. [W czasie tych dni, zanim się one zakończą w 1798], ale po ucisku tych dni – gdy prześladowania papieskie i inne obrzydliwości (systemów) zaczęły dobiegać końca – w 1780 roku nastał »Mroczny Dzień«, o którym czytamy:
»19 maja 1780 r. – Ciemność zaczęła się między 10:00 a 11:00 i trwała do połowy następnej nocy. Wiatr wiał z południowego zachodu, a ciemność zdawała się nadciągać wraz z chmurami, dryfującymi z tego miejsca. Pokryła cały kraj od New Jersey do Maine i najwyraźniej była najsilniejsza w Massachusetts i przyległym New Hampshire; jednak była intensywna w Connecticut i Rhode Island. Znacznie słabsza w Nowym Jorku, a w New Jersey nie była szczególnie zauważalna. Tam, gdzie panowała najsilniejsza ciemność, nie dało się przeczytać zwykłego druku, odczytać godziny z zegarka ani wykonywać zwykłych czynności bez sztucznego światła. Inteligentny obserwator mówi: ‘W domach palono świece; kury poszły spać; koguty piały dookoła jak o świcie; przedmiotów nie można było odróżnić inaczej niż z bardzo bliskiej odległości; a wszystko nosiło znamiona i mrok nocy« – Library Universal Knowledge, strona 647.
Cytujemy ponownie:
»Mroczny Dzień, 19 maja 1780 r. – tak nazwano z powodu niezwykłej ciemności, jaka panowała tego dnia w całej Nowej Anglii. W niektórych miejscach ludzie nie mogli widzieć i czytać zwykłego druku na świeżym powietrzu przez kilka godzin. Ptaki śpiewały swoją wieczorną pieśń, znikały i milkły; drób szedł na grzędy; bydło szukało schronienia; a w domach palono świece. Ciemność rozpoczęła się około dziesiątej rano i trwała do połowy następnej nocy, ale z różnicami w sile i czasie trwania w różnych miejscach. Przez kilka poprzednich dni wiatr był zmienny, ale głównie z południowego zachodu i północnego wschodu. Prawdziwa przyczyna tego niezwykłego zjawiska nie jest znana« – Słownik objaśniający i wymowy Webstera, s. 1604.
Herschel twierdzi: »Mroczny Dzień w Ameryce Północnej był jednym z tych cudownych zjawisk natury, o których zawsze będzie się czytać z zainteresowaniem, lecz których filozofia nie potrafi wyjaśnić«.
»W maju 1780 roku w Nowej Anglii nastał straszliwy, mroczny dzień, kiedy ‘wszystkie twarze zdawały się spowijać mrok’, a ludzie byli przepełnieni strachem. W wiosce, w której mieszkał Edward Lee, panował wielki niepokój; ‘serca ludzi omdlały ze strachu’, że nadchodzi dzień sądu ostatecznego«. – Traktat nr 379 Amerykańskiego Towarzystwa Traktatowego, Życie Edwarda Lee z Massachusetts.
Księżyc w tym czasie również uległ zaciemnieniu z tych samych przyczyn, jakiekolwiek by one były” (ang. Strażnica styczeń 1885 s. 711 [reprint]).
Zauważmy, że pastor w roku 1885 nadal uczył o „czasie końca” rozpoczynającym się w roku 1798. Po kilku latach zmienił tę datę na 1799.
Russell do literalnego wypełnienia ‘plagi ciemności’ dodał też w roku 1885 symboliczne spełnienie tego proroctwa. Chodziło mu o „zaciemnienie wielkiego głównego światła ewangelii, okupu” przez całe wieki:
„Niezależnie od tego, że dostrzegamy we wspomnianych wydarzeniach literalne wypełnienie się słów Jezusa, dalecy jesteśmy od poglądu, jakoby było to całkowite i jedyne, czy też najważniejsze wypełnienie Jego słów. Chociaż znaczenie literalne jest prawdziwe i bardzo znaczące, jednak nie mniej realne i istotne jest znaczenie wyrażone przez te słowa jako symbole. Symboliczne zaćmienie Słońca oznacza zaciemnienie wielkiego głównego światła ewangelii, które – nawet w czasach średniowiecza – nigdy nie przestało świecić – a jego główną myślą jest okup. Zarówno w przeszłości, jak i dla „malutkiego stadka” okup stanowi centrum światła i życia, wokół którego krążą wszystkie inne sprawy, z którego kiełkuje każda żywa nadzieja i który jest podstawą i głównym źródłem wiecznie żywej i cennej obietnicy. Żaden myślący umysł nie może nie zauważyć faktu, że w obecnym czasie ten wielki, centralny fakt ewangelii, okup, jest zaciemniany” (ang. Strażnica styczeń 1885 s. 711-712 [reprint]).
W roku 1896 Russell wspomniał „zaćmienie słońca i księżyca 19 maja 1780 roku”, ale wymienił też „pokolenie” i zaliczył do niego tylko tych, co „widzieli spadające gwiazdy” w roku 1833, a nie osoby związane z rokiem 1780:
„[Mt 24] Wersety 25-31, przeskakując przez stulecia, wskazują na wydarzenia bliskie końca Czasów Pogan i wspominają o znakach końca ery Ewangelii, związanych z objawieniem Syna Człowieczego w chwale. Znaki na słońcu, księżycu i gwiazdach miały dać ogólne pojęcie o czasie, kiedy Królestwo będzie bliskie. Nie będziemy tu szczegółowo omawiać tych znaków, ale je wymienimy: – Znaczące zaćmienie słońca i księżyca 19 maja 1780 roku; oraz godny uwagi spadek gwiazd, czyli deszcz meteorów, rankiem 13 listopada 1833 roku. Chociaż wierzymy również w symboliczne spełnienie się zaćmienia słońca i upadku gwiazd, nie możemy jednak pominąć dosłownego spełnienia i dlatego oczekujemy, zgodnie z wersetami 32 i 33, że część pokolenia, które widziało spadające gwiazdy, będzie żyła, aż Królestwo Boże zostanie w pełni ustanowione” (ang. Strażnica 15.05 1896 s. 1983 [reprint] – Verses 25-31 leaping over centuries, point to events near the close of Gentile Times, and mention the signs of the close of the Gospel age, and connected with the revealing of the Son of Man in glory. The signs in the sun, moon and stars were to give a general idea as to the time when the Kingdom would be nigh. We will not here particularize respecting these signs, but will mention them: – The remarkable darkening of the sun and moon, May 19th, 1780; and the notable falling of stars or meteoric shower on the morning of Nov. 13th, 1833. While we believe also in a symbolic fulfilment of the darkening of the sun and falling of the stars, yet we cannot overlook the literal fulfilment, and hence expect, in harmony with Verses 32,33, that some of the generation which saw the falling stars will continue to live until God's Kingdom shall be fully established.).
Rok 1780, jako mający potwierdzenie w różnych znakach, wymieniany jest przez Russella 7 razy w angielskim tomie pt. The Day of Vengeance (1897), od roku 1912 mającym tytuł Walka Armagieddonu.
Mowa jest o nim na stronach 585-587 i 604 (w polskim tomie z 1919 r. na stronach 725-728, 747).
Cytujemy poniżej fragmenty na temat roku 1780 i zaćmienia, ale tekst dotyczący „pokolenie roku 1780” przedstawiamy w rozdziale następnym:
„W tem zrozumieniu, że to są znaki mające nastąpić po utrapieniu »onych dni« o jakich Pan wspomniał, pytamy się teraz o bardzo dokładnie określone znaki; – o zaćmienie słońca i księżyca, oraz o spadanie gwiazd. Czy znaki te należy uważać jako dosłowne, czy też jako symboliczne? Oraz czy spełniły się już takowe? Twierdzimy, że spełniły się one literalnie, a teraz wypełniają się symbolicznie, w bardziej ważny sposób.
Dnia 19 maja, 1780 (jeszcze za »onych dni« w 1260 latach władzy papieskiej, ale już potem, jak władza ta zaczęła chylić się do upadku, a brutalny ucisk przeszedł już) zdarzyło się nadzwyczajne zaćmienie słońca, na które nie mogli dać wyjaśnienia uczeni ani ówcześni ani teraźniejsi. Że nie było to zwyczajne zjawisko wynika jasno z następującego wiarygodnego świadectwa: …” (Walka Armagieddonu 1919, 1925 s. 725).
Następnie na stronach 725-729 Russell przytoczył różne wypowiedzi i opinie osób duchownych, świeckich (sędzia, astronom) oraz prasy na temat zaćmienia w roku 1780. Na zakończenie podsumował to słowami:
„Ten niesłychany nigdy przedtem dzień, prócz tego że był znakiem od Pana, jak zanotowano jeszcze, był widoczny na przestrzeni 300,000 mil kwadratowych – czyli na przestrzeni około dwadzieścia pięć razy tak wielkiej jak Palestyna, gdzie ograniczały się tylko znaki przy pierwszem przyjściu. Zaiste, nie dziwimy się wcale faktowi, że znaki te okazały się głównie tylko w Nowej Anglii i w środkowych Stanach, skoro przypomnimy sobie, że pierwszy ruch wśród »Panien« (Mat. 25:1-5), głównie koncentrował się w tych okolicach. A że Bóg użył »kraju wolności« w celu rozesłania po świecie wiadomości o tych znakach, nie jest bardziej dziwnem, jak to, iż spodobało się Bogu udzielić z tego samego ośrodka licznych błogosławieństw i wynalazków uznanych przez cały świat, a dosadnie uzmysłowionych w podarku, jaki zrobił francuzki artysta Bertholdi dla portu nowojorskiego; – statua »Wolności oświecającej świat.«” (Walka Armagieddonu 1919, 1925 s. 729).
Poczynając od strony 732, poprzez kilkanaście stron, Russell omawiał w specjalnym podrozdziale Symboliczne Wypełnienie zaćmienia, które w skrócie relacjonujemy poniżej.
W komentarzu do Biblii, wydanym w roku 1909, Towarzystwo Strażnica kilka razy skomentowało znaczenie roku 1780 i zaćmienia zarówno literalnego, jak i symbolicznego:
„[Joela] 2:31 (…) Słońce (…) W ciemność… Dosłownie, w mroczny dzień 19 maja 1780 roku, który rozciągała się na obszarze ponad 320 000 mil kwadratowych… D587
Symbolicznie, poprzez zaprzeczenie, że zostaliśmy odkupieni drogocenną krwią i poprzez zastąpienie jej teorią ewolucji… D592” (Berean Bible Teachers’ Manual 1909 s. 168 – [Jl] 2:31 (…) The sun (…) Into darkness … Literally, in the dark day of May 19, 1780, which extended over 320,000 square miles ... D587. Symbolically, by denial that we were bought with the precious blood, and by substituting the theory of Evolution ... D592).
Te same słowa patrz:
jw. s. 216 (komentarz do Mt 24:29);
jw. s. 241 (komentarz do Mk 13:24);
jw. s. 315 (komentarz do Dz 2:20);
jw. s. 461 (komentarz do Ap 6:12).
„Pokolenie roku 1780” w nauce adwentystów i C. T. Russella
Russell koncepcję „pokolenia roku 1780”, ale dla potwierdzenia swej nauki o niewidzialnym powrocie Jezusa w roku 1874, zaczerpnął od badaczy adwentowych lub adwentystów. O ile oni zastosowali „pokolenie roku 1780” do określenia widzialnego powrotu Chrystusa w latach 1843-1844 lub 1873-1875, to on wykorzystał je dla niewidzialnej obecności Jezusa od roku 1874.
Poniżej cytujemy tylko jeden z fragmentów z czasopisma Adwentystów Dnia Siódmego z roku 1852, w którym wskazywano rok 1780 i „to pokolenie”. Oczywiście, jak widać z tekstów pokazanych na stronie internetowej adwentystów, nie obyło się bez sporów, gdy omawiano tę tematykę.
Część adwentystów opowiadała się za „pokoleniem roku 1833”, czyli rokiem 1833, jako ostatnim znakiem przed powrotem Jezusa.
Inni twierdzili, że właściwym jest „pokolenie roku 1780”, czyli rok 1780, jako pierwszy znak poprzedzający paruzję Chrystusa:
„To pokolenie” jest jasno zdefiniowane przez naszego Pana. Nikt inny nie może rozsądnie go zastosować, jak tylko „to pokolenie”, które jest naocznymi świadkami spełnienia „tego wszystkiego”, to znaczy znaków końca świata i drugiego przyjścia Chrystusa, począwszy od zaćmienia słońca i księżyca w 1780 roku. – Łukasz mówi [21:28]: „A gdy się to zacznie dziać, wtedy podnieście głowy i podnieście głowy, bo zbliża się wasze odkupienie”. Mateusz mówi: „Gdy ujrzycie to wszystko, wiedzcie, że On jest u drzwi” (The Advent Review, and Sabbath Herald, t. 3, 09.12 1852 s. 114).
Patrz poniższy link, w którym wskazano kilka tekstów związanych z tym tematem:
https://m.egwwritings.org/search?lang=en&query=%22this+generation%22+1780&suggestion=0
Prawdopodobnie kierownictwo Adwentystów Dnia Siódmego w latach 50. XIX wieku widziało, że nauka o „pokoleniu roku 1780” nie jest już odpowiednia. Czas działał na niekorzyść adwentystów, bo od roku 1780 do 1852 mijały 72 lata „tego pokolenia”. Dlatego tym bardziej rok 1755 (trzęsienie ziemi w Lizbonie) nie mógł być brany po uwagę dla „tego pokolenia”, choć był on przywoływany przez wiele lat jako „znak czasu” (patrz np. Wielki bój 2017 s. 187 [ang. 1888 s. 304]). Z tych powodów w XIX wieku „pokolenie roku 1833” było wyznacznikiem dającym wiele lat na przygotowanie się do powrotu Jezusa (patrz The Advent Review, and Sabbath Herald, vol. 5, 02.05 1854, s. 116 – and the generation now on the stage did witness the sign in the stars, 1833. “Verily I say unto you, this generation shall not pass, till all these things be fulfilled.”).
Russell sprawę „tego pokolenia” załatwił polubownie. Nie dość, że zaakceptował lata 1780 i 1833, o które sprzeczali się adwentyści, to jeszcze dołożył do tego „pokolenie roku 1878” (patrz Walka Armagieddonu 1919, 1925 [ang. 1897, 1927] s. 747-748).
Informujemy, że w naszym zbiorczym artykule pt. „To pokolenie” – lata 1833, 1874 i 1878 w nauce Towarzystwa Strażnica nie omawialiśmy kwestii „pokolenia roku 1780”. Dlaczego? Dlatego, gdyż ono nie ma prawie nic wspólnego z nastaniem Armagedonu lub końcem „tego systemu rzeczy”, jak to dziś nazywają Świadkowie Jehowy.
„Pokolenie roku 1780” to, jak uważał Russell, czas poprzedzający niewidzialny powrót Chrystusa w roku 1874 oraz inne związane z nim wydarzenia: „»żniwo«, czyli zbieranie zaczęło się w październiku 1874 roku; organizowanie Królestwa i objęcie przez Pana wielkiej władzy Królewskiej zaszło 1878 r., w kwietniu, a czas ucisku, czyli »dzień gniewu«, jaki zaczął się 1874 roku…” (Walka Armagieddonu 1919, 1925 [ang. 1897, 1927] s. 747).
Powrót Jezusa w Armagedonie miało bezpośrednio poprzedzać „pokolenie roku 1878” (jw. s. 748).
Oto te słowa w szerszym kontekście związanym z „generacją”, czyli „pokoleniem”:
„Grecki wyraz genea może oznaczać zupełnie dobrze stulecie lub generacyę (jak też przełożony jest w języku angielskim, a generacya obejmuje sto lat obecnie), która w życiu Mojżesza liczyła sto dwadzieścia lat. (Moj. 6:3). Licząc sto lat od roku 1780, od daty pierwszego znaku, otrzymamy rok 1880, a według naszego zrozumienia każdy przepowiedziany szczegół wypełnił się w tym okresie; – »żniwo«, czyli zbieranie zaczęło się w październiku 1874 roku; organizowanie Królestwa i objęcie przez Pana wielkiej władzy Królewskiej zaszło 1878 r., w kwietniu, a czas ucisku, czyli »dzień gniewu«, jaki zaczął się 1874 roku, a zakończy się po roku 1915 [we wcześniejszych edycjach ang. – „w roku 1914” 1897, 1911 s. 604]” (Walka Armagieddonu 1919, 1925 s. 747).
Widać z powyższego, że wspomniany „dzień gniewu” miał zakończyć się dopiero, gdy minie 100 lat (generacja) od roku 1780 i jeszcze dodatkowych ponad 30 lat, gdy nastanie rok 1914 lub 1915.
Można też dojść do wniosku, że dla Russella istniały dwa „te pokolenia”:
„pokolenie roku 1780” miało poprzedzać niewidzialny powrót Jezusa w roku 1874;
„pokolenie roku 1878” miało poprzedzać powrót Jezusa dla osądzenia pogan w roku 1914 (patrz Walka Armagieddonu 1919, 1925 s. 748).
Na dodatek te dwa „pokolenia” ‘zazębiały się’, jak to dziś (od 2010 r.) nazywa Ciało Kierownicze Świadków Jehowy. Uczy ono o ‘zazębianiu się’ dwóch grup pomazańców, przy czym tylko pierwsza pamiętała rok 1914, a druga żyje do dziś.
Te dawne dwa „pokolenia” ‘zazębiały się’ w ten sposób, że pierwsze obejmowało lata 1780-1880, a drugie lata 1878-1914. Nieprzypadkowo zestawione są one w jednej publikacji, to znaczy w przywołanym tomie czwartym Wykładów i to na sąsiednich stronach, jako kontynuacja opisu kwestii „generacji” (patrz Walka Armagieddonu 1919, 1925 s. 747-748).
W komentarzu do Biblii, wydanym w roku 1909, Towarzystwo Strażnica skomentowało tekst Mt 24:34 o „tym pokoleniu”, odsyłając do cytowanego tomu czwartego. Wymieniono w nim także kilka razy rok 1780:
„24:34 To pokolenie … Genea, ludzie żyjący współcześnie, którzy są świadkami wspomnianych znaków ... D604
Możliwe, że 120 lub 100 lat od 1780 lub 1833 roku, lub 36 lat od 1878 do 1914 roku ... D604” (Berean Bible Teachers’ Manual 1909 s. 217).
Patrz też te same słowa:
jw. s. 242 – o Mk 13:30;
jw. s. 280 – o Łk 21:32.
Nauka o „pokoleniu roku 1780” została definitywnie odrzucona, gdy prezes J. F. Rutherford (1869-1942) w roku 1926 wprowadził wykładnię o „pokoleniu roku 1914” (patrz ang. Złoty Wiek 20.10 1926 s. 51). Jednak jeszcze przez jeden rok wydawano Wykłady Russella.
Rok 1780 i jego znaczenie dla Towarzystwa Strażnica po śmierci C. T. Russella
W pierwszych publikacjach wydawanych podczas rządów prezesa Rutherforda Towarzystwo Strażnica nadal pisało o roku 1780:
„[Ap 6:12] A słońce zczerniało jako wór włosiany. – Literalnie w ciemnym dniu 19 Maja, 1780, kt6ry rozciągnął się na przestrzeni 320,850 mil kwadratowych [ang. 320,000] (D 728). Symbolicznie, światło papieskiego nieba (papież) zaczęło się zaciemniać, kiedy Napoleon skazał papieża na zapłacenie miliona dolarów kary, zorganizował papieskie terytoryum w republikę i zabrał papieża do niewoli do Francyi. (C 36, 52). Również symbolicznie światło prawdziwych niebios, światło Ewangelii, Prawda, a więc i Jezus Chrystus, skryły się przed oczyma wielu, ponieważ kler dzisiejszy zaprzeczył, że zostaliśmy kupieni kosztowną Jego krwią i wprowadził naukę o ewolucyi. – D 732; Joel 2:10, 31” (Dokonana Tajemnica 1925 [ang. 1917, 1927] s. 140).
„[Ap 6:12] A księżyc wszystek stał się jak» krew. – Literalnie 19 Maja. 1780. Symbolicznie, wierzenia (księżyc papieskiego nieba) stały się sprzeczne i odrażające, chociaż ciągle jeszcze są obłudnie wyznawane. Symbolicznie także światło Mojżeszowego Zakonu (księżyc prawdziwych niebios) przedstawiano jako zły, przez twierdzenia kleru, że figuralne ofiary były krwawe i barbarzyńskie. – D 732, 734” (Dokonana Tajemnica 1925 [ang. 1917, 1927] s. 141).
Patrz też prawie identyczne słowa obu tekstów The Revelation of Jesus Christ—According to the Sinaitic Text 1918 s. 81-82.
W roku 1922 jeden z redaktorów czasopisma Złoty Wiek opublikował artykuł na temat 1780 i zaćmienia. Podał, że jest to kompilacja na podstawie pism pastora Russella:
Dark Day of May 19, 1780 (Compiled from the writings of Pastor Russell by E. S. Mummert) (ang. Złoty Wiek 07.06 1922 s. 574).
Rozpoczął on artykuł następująco:
„NIEZWYKŁYM i najbardziej tajemniczym, a jak dotąd niewyjaśnionym zjawiskiem był mroczny dzień 19 maja 1780” (jw. s. 574 – APECULIAR and most mysterious and as yet unexplained phenomenon was the dark day of May 19, 1780).
Po dłuższym opisie autor zakończył tekst słowami:
„Ten mroczny dzień jest powszechnie uważany za spełnienie biblijnego proroctwa z Ewangelii Mateusza 24:29” (jw. s. 574 – This dark day is generally considered aa a fulfillment of the Bible prophecy of Matthew 24:29).
Do roku 1927 Towarzystwo Strażnica wydawano Wykłady Russella, a więc nadal uczono ‘po staremu’.
W roku 1928 odrzucono dotychczasową interpretację dotyczącą zaćmienia słońca i księżyca, eliminując przy tym ‘proroczy’ rok 1780. Odwołano się do tego samego wersetu biblijnego, jak za czasów Russella:
„Po ucisku wojny światowej, który jej towarzyszył i który zapoczątkował cierpienia, prawda stała się całkowicie ciemna dla zorganizowanego chrześcijaństwa. Jego przywódcy zawiedli i przestali znać wolę Bożą i słuchać jej. Te fakty ukazują spełnienie się proroczych słów Jezusa: »Słońce się zaćmi i księżyc nie da swego blasku, a gwiazdy będą spadać z nieba … I wtedy ukaże się znak Syna Człowieczego na niebie« (Mt 24, 29-30)” (ang. Strażnica 15.02 1928 s. 55).
W nowym komentarzu do Apokalipsy św. Jana z roku 1930, tam gdzie omawiano tekst Ap 6:12, już też nic nie wspomniano o roku 1780 i omawianym zaćmieniu:
„[Ap 6:12] Zarazem zaciemnia się słońce, a księżyc przybiera krwawy kolor. »Słońce« oznacza poselstwo o Królestwie, które ukazało się we właściwym czasie; dla przedstawicieli szatana na ziemi, mieniących się być ambasadorami Bożymi, poselstwo to jest czarne jak maska śmierci. (…) Zakon Boży, zobrazowany przez księżyc, jest dla nich odrazą. Myślą oni, że przyjęcie Króla Bożego i podporządkowanie się jego przykazaniom jest dla nich obrzydliwą rzeczą, i wszystkim potęgom panującym zdaje się to być tak obrzydliwe, jak ostygła krew padliny” (Światło 1930 t. I, s. 81-82).
Dzisiaj dla Świadków Jehowy te dawne znaki i rok 1780 nie mają żadnego znaczenia. Liczą się tylko te, które wystąpiły po roku 1914. Drugim warunkiem uznania tych znaków jest to, by zyskały akceptację Ciała Kierowniczego.
Mniej więcej od roku 1922 Towarzystwo Strażnica rozpoczęło ‘przenosić’ znaczenie różnych znaków na czas po roku 1914:
„Przed tym czasem kościół Boży stosował proroctwo z Ew. Mateusza do wydarzeń od roku 1874 do 1914. Dopiero po roku 1918 zrozumiał lud Boży, że te wydarzenia miały miejsce od roku 1914, tem samem więc pieczęcie zostały otworzone klasie Janowej, to jest ostatkowi, dopiero po roku 1918; w samej rzeczy bardzo mało zrozumiano przed rokiem 1922” (Światło 1930, t. I, s. 70-71; por. podobne słowa Strażnica 01.03 1939 s. 78 [ang. 15.06 1938 s. 189]).
Obecnie Świadkowie Jehowy posługują się jeszcze inną interpretacją dotyczącą zaćmienia, która zrealizować się ma w nieokreślonej przyszłości:
„W Księdze Joela 2:31 czytamy, iż słońce zmieni się w ciemność, i wzmiankę o takim samym wydarzeniu znajdujemy w Księdze Izajasza 13:9, 10, w Objawieniu 6:12-17 oraz w Ewangelii według Mateusza 24:29, 30, gdzie Jezus wskazuje, że proroctwo to spełni się wtedy, gdy on jako Syn Człowieczy przyjdzie z mocą i wielką chwałą” („Całe Pismo jest natchnione przez Boga i pożyteczne” 1998 s. 148).
W ostatnich 55 latach jeden raz w roku 1969 wspomniano w Strażnicy rok 1780 oraz 1833, ale ani słowem nie napisano, że były to daty, w których nadzieję pokładało też Towarzystwo Strażnica:
„Cóż jednak rzec można o przepowiedzianych ‘znakach na słońcu, księżycu i gwiazdach’, o tym, że na ziemi miała być »trwoga narodów bezradnych wobec szumu morza i jego nawałnicy«, o tym, że »ludzie będą mdleć ze strachu, w oczekiwaniu rzeczy, które przychodzić będą na ziemię«? (Łuk. 21:25, 26, BT) Czy może tu chodzić o coś innego niż to, co się wydarzyło na przykład 19 maja roku 1780? Dnia tego słońce zostało przesłonięte do tego stopnia, że w Nowej Anglii na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej zaległy na obszarze ponad 850 000 kilometrów kwadratowych po prostu nocne ciemności, po czym zaraz następnej nocy miało miejsce zaćmienie księżyca w pełni, jak również gwiazd. A w nocy z 12 na 13 listopada roku 1833 wystąpiło przed świtem zjawisko deszczu meteorytów; na rozległy teren blisko 30 000 000 kilometrów kwadratowych spadły wtedy w Ameryce Północnej jak roje gwiazd całe miliony meteorytów. Było to zjawisko niebieskie tak wstrząsające, że zajęli się nim naukowcy” (Strażnica Nr 3, 1969 s. 6).
Ale to nie wszystko, bo w roku 1958 Świadkowie Jehowy też napisali o roku 1780, a obciążyli nim tylko Adwentystów Dnia Siódmego, o sobie nawet nie wspominając:
„Czy te proroctwa odnoszą się do dosłownego zaćmienia słońca, jak to miało miejsce w czasach Mojżesza i Jezusa Chrystusa? Tak, twierdzi wielu pobożnych wyznawców. W publikacji Adwentystów Dnia Siódmego, »Czytania Biblijne dla Kręgu Domowego«, czytamy, że takie teksty spełniły się w mroczny dzień 19 maja 1780 roku. Na poparcie tego stanowiska przytacza się między innymi słownik Webstera, (…) który na stronie 1604 podaje następującą informację na temat »Mrocznego Dnia«…” (ang. Strażnica 15.09 1958 s. 549). Patrz:
https://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1958682?q=%22Do+these+prophecies+refer+to+the+literal+%22&p=par
Widzimy, że wpierw Russell przyjął naukę o roku 1780 od ludzi związanych z adwentyzmem, a później w roku 1928 Towarzystwo Strażnica odrzuciło ją. Jak wynika z jego opisów, obie nauki oparte były na Biblii. Na dodatek Russell wprowadził naukę o „pokoleniu roku 1780”, a Towarzystwo Strażnica w roku 1926 zamieniło ją na „pokolenie roku 1914”. Liczymy się z tym, że i ta nauka z czasem zostanie zmieniona.
Na zakończenie składam podziękowanie J. Romanowskiemu za pomoc w tworzeniu tego tekstu.
