Rdz 2:2-3 (też Rdz 26:5 i 18:19)

Autor: Włodzimierz Bednarski

poprzednia część Czy "Dniem Pańskim" chrześcijan powinien być szabat? nastepna część

1) Adwentyści i inni sobotnicy czy sabatarianie twierdzą, że ponieważ Bóg ustanowił szabat przy stworzeniu świata (Rdz 2:2-3), to w związku z tym, święcili go zarówno Adam, Noe, jak i Abraham. Uważają też, że nakaz święcenia szabatu dotyczy nie tylko Izraelitów, ale wszystkich ludzi, zarówno patriarchów jak i dzisiejszych ludzi.

Odpowiedź. Bóg oczywiście według Rdz 2:2-3 „odpoczął” oraz pobłogosławił i uświęcił sobotę, ale nie wydał wtedy Adamowi żadnego polecenia święcenia tego dnia. Gdyby Adam miał w sobotę odpoczywać, to przynajmniej pierwszy jego szabat byłby dziwny, bo odpoczywałby, choć nie wykonał wcześniej żadnej pracy, bo przecież został stworzony dzień wcześniej (adwentyści twierdzą, że dni stworzenia są literalne).

Nic Pismo Św. nie mówi jakoby Adam, Noe, Abraham czy inni patriarchowie obchodzili szczególnie ten dzień. Świadczy to o tym, że zwyczaj święcenia szabatu nie był przez naszych ojców kultywowany.

Księga Rodzaju 26:5 i 18:19 wcale nie wymienia nakazu zachowania soboty, jak to sugerują adwentyści. Jest to tylko ich interpretacja oparta ma domniemaniach.

Wiele mówią nam też słowa Mojżesza, przekazane tam, gdzie jest mowa o przykazaniu szabatu:

„Nie zawarł Pan tego przymierza z ojcami naszymi, lecz z nami, którzy dzisiaj wszyscy żyjemy” Pwt 5:3.

Księga Nehemiasza wskazuje, kiedy Bóg oznajmił ludziom konieczność święcenia szabatu:

„Potem na górę Synaj zstąpiłeś i rozmawiałeś z nimi z nieba; i dałeś im przepisy słuszne, wskazówki niezawodne, prawa dobre i przykazania. I Twój święty szabat im oznajmiłeś, i przez sługę Twego Mojżesza, nadałeś im przykazania, przepisy i Prawo” Ne 9:13-14.

Dając Żydom szabat, Bóg wybrał ten sam dzień tygodnia, w którym „odpoczął” po dziele stworzenia (Wj 31:17, 20:11).

Nawiasem mówiąc, w Księdze Rodzaju nie pada wcale słowo „szabat”, co byłoby dziwne, gdyby to był dzień kultu w czasach przed Mojżeszem.

Jeśli adwentyści twierdzą, że szabat obowiązuje bo istniał według nich przed nadaniem Prawa, to powinni też poddawać się obrzezaniu, które też istniało przed nadaniem Prawa (Rdz 17:10, Rz 4:12). Zauważmy jednak, że św. Paweł kres obrzezania, które istniało przed nadaniem Prawa, łączy z kresem Prawa (Ga 5:3). Analogicznie szabat, który według adwentystów obchodzony był przed nadaniem Prawa, traci ważność wraz z kresem Prawa.

Jeśli adwentyści tak lubią powoływać się na Abrahama jako na tego, który rzekomo święcił szabat, to należy zapytać ich, czy również zaliczają się do Hebrajczyków jak on (Rdz 14:13).

I nawet kaznodzieja i uczony adwentystyczny S. Bacchiocchi musiał przyznać:

„Spekulacja nad tym, jak patriarchowie święcili sobotę byłaby bezowocnym wysiłkiem, bowiem bardziej opierałaby się na wyobraźni, niż na posiadanych informacjach” („Odpoczynek człowieka” W-wa 1985, s. 50).

 

A jak rozumiano w pierwszych wiekach chrześcijaństwa sprawę patriarchów i szabatu? Oto czego uczyli pisarze wczesnochrześcijańscy:

Justyn Męczennik (ur. 100) - „Gdyby bowiem było potrzebne [obrzezanie], jak to się wam [Żydom] wydaje, nie byłby Bóg stworzył Adama nieobrzezanego, nie byłby zwrócił oczu na dary, jakie mu w ofierze składał Abel, ciała nieobrzezanego, nie byłby miał upodobania w nieobrzezanym Henochu, który zniknął, bo Bóg go przeniósł. Lot nieobrzezany ocalał z Sodomy, bo go sami owi aniołowie i Pan odprowadzili. Noe, prarodzic nowego rodzaju, razem z dziećmi wszedł nieobrzezany do korabia. Nieobrzezany był kapłan Najwyższego, Melchizedech, któremu w ofierze dziesięcinę złożył Abraham. On to dopiero jako pierwszy otrzymał ciała obrzezanie a Melchizedech go błogosławił. Według jego to obrządku Bóg ustanowił kapłana wiekuistego, jak to przepowiedział przez Dawida. A zatem dla was samych było to obrzezanie potrzebne, ażeby lud już nie był ludem, i naród narodem, jak mówi Ozeasz, jeden z dwunastu proroków. Toć wszyscy owi, co dopiero wymienieni sprawiedliwi, nie zachowywali szabatu, a podobali się Bogu, tak samo jak zresztą później Abraham i dzieci jego aż po czasy Mojżeszowe, kiedy to się pokazała niesprawiedliwość i niewdzięczność wobec Boga ludu waszego, który sobie wystawił cielca” („Dialog z Żydem Tryfonem” 19:3-5). [Ciekawe, że Żyd Tryfon nie zaprzeczał temu, że święci ST nie obchodzili szabatu]

„A tak zwani sprawiedliwi, którzy żyli przed Mojżeszem i Abrahamem, i w których Bóg miał upodobanie, toć oni nie byli obrzezani i nie święcili szabatów. Dlaczego więc Bóg ich tego nie nauczył?” („Dialog z Żydem Tryfonem” 27:5).

„Tedy ja [Justyn]: Cóż więc można zachowywać? Proszę cię, powiedz sam. Mógłbyś bowiem dojść do przekonania, że doskonale można się zbawić, aczkolwiek się nie zachowuje i nie pełni rozporządzeń wiekuistych. Odpowiedział [Tryfon]: Mniemam święcenie szabatów, obrzezanie, przestrzeganie miesięcy i obmywań po dotknięciu jakiegoś przedmiotu zakazanego przez Mojżesza, albo po obcowaniu cielesnym. Ja [Justyn] zaś rzekłem: Abraham, Izaak, Jakub, Noe, Job i wszyscy inni sprawiedliwi, którzy żyli przed nimi i po nich, a mówię również o Sarze, żonie Abrahamowej, o Rebece Izaakowej, Racheli Jakubowej, Liji [Lea - Rdz 29:17] tudzież o wszystkich innych tym podobnych niewiastach aż do matki Mojżesza, wiernego sługi, żadnego z tych przykazań nie przestrzegali. Czy sądzisz, że oni zbawienia dostąpili?” („Dialog z Żydem Tryfonem” 46:2-3).

 

Ireneusz (ur. 130-40) - „Ażeby człowiek nie był usprawiedliwiony przez te rzeczy [obrzezanie, szabat] został dany dla ludzi znak (...) który pokazuje, że sam Abraham bez obrzezania i świętowania szabatu uwierzył Bogu i zostało mu to poczytane jako sprawiedliwość. (...) Lot nieobrzezany (...) Noe (...) Henoch (...) i całe mnóstwo ludzi, którzy żyli przed Abrahamem, ci patriarchowie, którzy poprzedzali Mojżesza zostali usprawiedliwieni niezależnie od rzeczy wspomnianych wcześniej [obrzezanie, szabat] i to bez Prawa Mojżesza” („Przeciw herezjom” 4:16,2).

 

Tertulian (ur. 155) - „W końcu ten, który upiera się, aby aż dotąd zachowywać szabat jako środek zbawienia oraz obrzezanie ósmego dnia ze względu na niebezpieczeństwo śmierci, niech przekona nas, że w przeszłości sprawiedliwi święcili szabat albo co najmniej byli obrzezani i tak stawali się przyjaciółmi Boga” („Przeciw Żydom” 2).

„Z pewnością umieszczając go [Adama] w raju z góry ustanowił dla mieszkańca raju nieobrzezanie i nieświętowanie szabatu. Nie było jeszcze obrzezania ani święcenia szabatu, kiedy Bóg stworzył Adama a następnie potomka jego Abla. Kiedy ten składał Bogu ofiarę pochwalił go Bóg, nieobrzezanego i nieświętującego szabatu. (...) Noe zaś nieobrzezany i nie przestrzegający szabatu został wybawiony z potopu. Henocha również najsprawiedliwszego, a przecież nieobrzezanego i nieprzestrzegającego szabatu przeniósł z tego świata, choć nie zakosztował on śmierci. Po to jednak, aby on przybrany w wieczność pokazał nam, że i my również możemy się podobać Bogu bez dźwigania ciężaru prawa Mojżeszowego. Także Melchizedek, kapłan Boga Najwyższego, został wybrany do kapłaństwa Bożego jako nieobrzezany i nieprzestrzegający szabatu. Lot, brat Abrahama został uznany dla zasług swej sprawiedliwości i bez przestrzegania prawa został wybawiony z sodomskiego pożaru” („Przeciw Żydom” 2).

„Powiesz jednak, że Abraham został obrzezanym. Tak, lecz podobał się Bogu wcześniej, zanim został obrzezany. Nie święcił również szabatu. Przyjął zaś obrzezanie, lecz to, które było znakiem, a nie zapowiedzią zbawienia w owych czasach” („Przeciw Żydom” 3).

 

„Didaskalia” (tuż po 200 r.) - „Jeśli Bóg chciałby abyśmy stali bezczynnie przez jeden dzień na sześć, to przede wszystkim patriarchowie, ludzie sprawiedliwi i wszyscy, którzy żyli przed Mojżeszem pozostawaliby w bezczynności (tego dnia)” (26) [cytowane za „Odpoczynek człowieka” S. Bacchiocchi W-wa 1985, s. 45].

 

Euzebiusz (ur. 260) - „Gdyby kto powiedział, że oni wszyscy, od Abrahama idąc w górę aż do pierwszego człowieka, dla swej niewątpliwej sprawiedliwości są chrześcijanami z uczynków, aczkolwiek nie z imienia, nie rozminąłby się z prawdą. Imię to bowiem mówi wyraźnie, że chrześcijanin, dzięki poznaniu Chrystusa i dzięki Jego nauce odznacza się roztropnością, sprawiedliwością (...). Obrzezania ciała nie uznawali, tak jak i my nie dbamy o nie; nie troszczyli się o święcenie szabatów, tak samo jak my ich nie zachowujemy; nie dbali o wstrzymywanie się od niektórych pokarmów, ani o przestrzeganie innych rzeczy, które Mojżesz jako pierwszy podał dla następnych pokoleń w celach symbolicznych, tak jak chrześcijanie o podobne nie troszczą się przepisy. Znali natomiast doskonale Chrystusa Bożego” („Historia Kościoła” I:4,6-8).

Inne teksty wczesnochrześcijańskie patrz poniżej pkt 7 i 15.

poprzednia część Czy "Dniem Pańskim" chrześcijan powinien być szabat? nastepna część

Powrót do strony głównej
Opracował: Piotr Andryszczak
© 2007-2021