„Ostracyzm i wykluczenie społeczne jako narzędzie kontroli osób pozostających pod wpływem kontrowersyjnych sekt na przykładzie Świadków Jehowy”
Autor: Mariusz Gajewski, dodano: 2026-01-09
Abstrakt
Tło badań: W artykule podjęto analizę problemu ostracyzmu, stygmatyzacji i wykluczenia,
z jakim spotykamy się w różnych grupach społecznych, a w szczególności w kontrowersyjnych
nowych ruchach religijnych i sektach. Odwołując się do literatury przedmiotu,
wskazano, że w sektach ostracyzm jako narzędzie kontroli staje się skuteczną formą manipulacji
relacjami ludzkimi. Cel badania: poznanie fenomenu ostracyzmu i związanego
z nim naznaczenia i wykluczenia, z którymi spotkali się badani uczestnicy forum skupiającego
byłych i obecnych Świadków Jehowy.
Metodologia: W badaniu zastosowano metodę ilościową, obejmującą fenomenologiczną
analizę treści uwzgledniającą zasady współczesnej metody netnografii. Zastosowana metodologia
pozwoliła na szczegółową eksplorację i kategoryzację wypowiedzi zamieszczanych
na internetowym forum. Analizie poddano 650 wypowiedzi forumowiczów publikujących
w 92 wątkach badanego forum.
Osiągnięte w badaniach wyniki: Uzyskane rezultaty wskazują na silne podobieństwo
doświadczania i przeżywania ostracyzmu przez badanych. Analiza wypowiedzi forumowiczów
wykazała, że wiążą oni doświadczenie ostracyzmu z procesem niszczenia relacji
wewnątrz grupy oraz często zerwaniem relacji rodzinnych.
Wyciągnięte z badań wnioski: Kontrola myśli, moderowanie emocji i zachowania poprzez
ostracyzm prowadzą do psychicznego, emocjonalnego i egzystencjalnego cierpienia adeptów
kontrowersyjnych grup kultowych.
Przedstawiona w niniejszym opracowaniu analiza wypowiedzi byłych i obecnych członków
społeczności Świadków Jehowy, potwierdza, że liderzy grupy celowo i skutecznie kontrolują
relacje wewnątrzgrupowe, jak i zakres kontaktów z osobami spoza grupy. Szczególne
kontrowersje budzi rozbijanie więzi w rodzinie.
Po omówieniu poszczególnych kategorii badawczych zaproponowano konkretne rozwiązania
o charakterze pedagogiczno-terapeutycznym, mogące wesprzeć planowane oddziaływania profilaktyczne w zakresie przeciwdziałania ostracyzmowi ze strony kontrowersyjnych
nowych ruchów religijnych i sekt.