Kwestia imienia Bożego
w Nowym Testamencie

Autor: Jan Lewandowski

obrazekJak przyznaje broszura Świadków Jehowy pt. Imię Boże, które pozostanie na zawsze (Brooklyn 1987), "w żadnym ze znanych nam dzisiaj starożytnych greckich manuskryptów ksiąg od Mateusza do Objawienia nie ma pełnego imienia Bożego" (str. 23).

Mimo to Świadkowie Jehowy wstawiają w swej Biblii (również w obu polskich edycjach tej Biblii z roku 1994 i 1997) do Nowego Testamentu (NT) imię Boże w formie Jehowa, ogółem 237 razy (por. ich wyżej cytowaną broszurę Imię Boże..., str.27).

W swej powyższej broszurze Świadkowie Jehowy tako oto uzasadnili czemu tak zrobili:

"Toteż w miejscach, gdzie pisarze Chrześcijańskich Pism Greckich [tzn. Nowego Testamentu - przyp. JL] przytaczają Pisma Hebrajskie [tzn. Stary Testament - przyp. JL] tłumacz ma prawo oddać słowo Ky'ri-os [tzn. Pan - przyp. JL] imieniem "Jehowa" wszędzie tam, gdzie imię Boże występuje w oryginale hebrajskim" (str. 26).

To wytłumaczenie Świadków Jehowy jednak nie rozwiązuje wszystkich problemów związanych z ich wstawieniem imienia Jehowa w 237 miejscach NT. Jak bowiem wytłumaczyć fakt, że Świadkowie Jehowy wstawili imię Jehowa także i w wielu miejscach Nowego Testamentu, jakie nie są zawierającymi tetragram cytatami z ST? Oto te miejsca:

Mt 1:20, 22, 24; Mt 2:13, 15, 19; Mt 28:2; Mk 5:19; Mk 13:20; Lk 1:6, 9, 11, 15-17, 25, 28, 32, 38, 45-46, 58, 66, 68, 76; Lk 2:9, 15, 22-23, 24, 26, 39; Lk 5:17; Lk 20:37; Dz 1:24; Dz 2:39; Dz 2:47; dz 3:19; Dz 4:29; Dz 5:9; Dz 5:19; Dz 7:31; Dz 7:33; Dz 7:60; Dz 8:22, 24-26; Dz 8:39; Dz 9:31; Dz 10:33; Dz 11:21; Dz 12:7, 11, 17, 23-24; Dz 13:2; Dz 13:10-12; Dz 13:44, 47-49; Dz 14:3, 23; Dz 15:35-36; Dz 15:40; Dz 16:14-15, 32; Dz 18:21, 25; Dz 19:20; Dz 21:14; Rz 12:11, 19; Rz 14:4, 6, 8; 1 Kor 4:4,19; 1 Kor 7:17; 1 Kor 10:9, 21; 1 Kor 11:32; 1 Kor 16:7, 10; 2 Kor 3:16-18; 2 Kor 10:18; Ef 2:21; Ef 5:17,19; Ef 6:4, 7-8; Kol 1:10; Kol 3:13, 16, 22-24; 1 Tes 1:8; 1 Tes 4:6, 15; 1 Tes 5:2; 2 Tes 2:2, 13; 2 Tes 3:1; 2 Tm 1:18; 2 Tm 4:14; Heb 7:21; Heb 8:2; Jk 1:7; Jk 3:9; Jk 4:10; Jk 5:4, 10-11; Jk 5:14-15; 2 P 2:9, 11; 2 P 3:8-10; 2 P 3:12; Jud 1:5,14; Ap 1:8; Ap 4:11; Ap 18:8; Ap 21:22; Ap 22:5-6.

Wstawienie przez Świadków Jehowy w tych miejscach tetragramu nie znajduje poparcia w żadnym ze starożytnych manuskryptów Nowego Testamentu. Jest więc bezpodstawne. Należy przy tym nadmienić, że Biblia Świadków Jehowy jest niekonsekwentna, bowiem w jednych miejscach odnoszących słowo 'Pan - Kyrios' do Boga Jehowy zamienia ona słowo Pan na słowo 'Jehowa', natomiast w innych miejscach odnoszących się do Boga Jehowy pozostawia słowo 'Pan', patrz: Ap 11:15 i Ap 11:4 (por. 1 Tm 1:14). 0 co więc chodzi Świadkom Jehowy? Ponadto, czyż nie pozostawiając określenia 'Pan' w Nowym Testamencie Biblia Świadków Jehowy nie postępuje tak samo jak krytykowane przez Towarzystwo Strażnica przekłady Biblii NT pozostawiające określanie Boga w NT za pomocą słowa 'Pan' a nie 'Jehowa'? A za to właśnie Świadkowie Jehowy krytykują inne przekłady Biblii. Ich powyższa broszura podaje:

"Przykład ten unaocznia, jak usunięcie imienia Bożego z Pism Greckich doprowadziło do tego, że wielu myli Jezusa z Jehową" (Imię Boże, str. 26). Na tym jednak nie koniec. Myliłby się ktoś kto twierdziłby, że Biblia Świadków Jehowy rzeczywiście wiernie wstawia tetragram tylko w tych cytatach z ST w NT, gdzie w Pismach hebrajskich pierwotnie znajdowało się imię Boże. Biblia Świadków Jehowy dopuszcza się bowiem tak naprawdę zafałszowania gdy wstawia też tetragram w tych cytatach z ST, które w ST w ogóle nie zawierają tetragramu (!), lub zamiast tetragramu zawierają w ST słowo 'Bóg' (!!). Oto przykłady tego typu sytuacji, omawiam je w punktach, opierając się we wszystkich poniższych przykładach na polskojęzycznej Biblii Świadków Jehowy z roku 1997:

1 Biblia Świadków Jehowy wstawiła w 1 P 1:25 imię Jehowa w cytacie (cytacie, skoro werset ten jest w Biblii Świadków Jehowy w cudzysłowiu) z Iz 40:8 (patrz odnośnik "w" do 1 P 1:25 w Biblii Świadków Jehowy na stronie 1524, który potwierdza, że w 1 P 1:25 znajduje się cytat z Iz 40:8). Jednakże skoro wedle odnośnika z Biblii Świadków Jehowy 1 P 1:25 cytuje Iz 40:8, to nie powinno się wstawiać do 1 P 1:25 imienia Jehowa, skoro cytowany w tym wersecie wers Iz 40:8 nie zawiera imienia Jehowa i zamiast tego słowa określa Boga zwrotem "naszego Boga". Tym samym Biblia Świadków Jehowy zrobiła z Piotra fałszerza, przypisując mu wstawienie tetragramu w cytacie z Iz 40: 8, który to cytat pierwotnie go przecież nie posiadał.
2 Podobnie mamy w Biblii Świadków Jehowy w przypadku wersu z 2 Kor 8:21. Wers 2 Kor 8:21 jest wedle odnośnika oznaczonego w Biblii Świadków Jehowy jako "i" (str. 1457, przypisy do szpalty 2) cytatem z Prz 3:4 (cytatem, skoro wers ten jest w Biblii Świadków Jehowy w cudzysłowiu); jednakże w Prz 3:4 znajdujemy zamiast tetragramu słowo "Bóg".
3 Występujących w Mt 27:10 słów "zgodnie z tym, co mi nakazał Jehowa" nie ma w ST, skoro nawet Biblia Świadków Jehowy nie podaje do tych słów żadnego odnośnika do ST (patrz Biblia Świadków Jehowy z 1997, str. 1255).
4 Wers J 12:38 zawiera cytat z Iz 53:1: "Jehowo, kto uwierzył w to, cośmy usłyszeli?". Biblia Świadków Jehowy wstawia tu tetragram jak widzimy, choć w tekście z Iz 53:1 nawt w przekładzie według Biblii Świadków Jehowy nie znajdziemy w tej części zdania tetragramu, brzmi ono bowiem:
"Kto uwierzył w to, cośmy usłyszeli?", a nie "Jehowo, kto uwierzył w to, cośmy usłyszeli?"
I tylko tyle. Biblia Świadków Jehowy bezpodstawnie wstawia więc tetragram w miejscu, w którym on się pierwotnie w ST nie znajdował. Patrz odnośnik "b" do J 12:38 w Biblii Świadków Jehowy na str. 1353, który potwierdza, że jest to rzeczywiście cytat z Iz 53:1.
5 Biblia Świadków Jehowy cytuje w 1 Kor 14:21 wers z ST: "W Pawie jest napisane: ››'Językami cudzoziemców i wargami obcych będę mówił do tego ludu, a jednak nawet wtedy mnie nie usłuchają' - mówi Jehowa‹‹". Mamy tu wyraźnie w cytacie zamknięty tetragram. Jak podaje odnośnik oznaczony jako "q" do 1 Kor 14:21 w Biblii Świadków Jehowy (str. 1446, szpalta 1), jest to cytat Iz 28:12. Jednakże w Iz 28:12 niej znajdziemy tetragramu, nawet w wersie z Iz 28:12 oddanego wedle Biblii samych Świadków Jehowy. Świadkowie Jehowy znów więc bezpodstawnie wprowadzili tetragram do NT w cytacie Iz 28:12 z ST, który to cytat oryginalnie tetragramu nie posiadał.
6 Biblia Swiadków Jehowy w 2 Kor 6:17 wstawiła pomiędzy dwa cytaty z ST słowa: "mówi Jehowa". Wedle odnośnika oznaczonego jako "t" w Biblii Świadków Jehowy (odnośnik do szpalty 2 na str. 1455) te dwa cytaty to cytaty z Iz 52:11 i Jr 51:45. Jednakże nawet w Biblii Świadków Jehowy nie znajdziemy słów "mówi Jehowa" w cytatach z Iz 52:11 i Jr 51:45.
7 Podobnie Biblia Świadków Jehowy w wersie 2 Kor 6:18 wstawiła słowa: "mówi Jehowa, Wszechmocny", które to słowa są podsumowaniem dwóch cytatów z ST zawartych w 2 Kor 6:18. Wedle Biblii Świadków Jehowy te dwa cytaty to cytaty z 2 Sm 7:14 (patrz w Biblii Świadków Jehowy na str. 1455 odnośnik do 2 Kor 6:18 oznaczony jako "v" w przypisach do 2 szpalty) i z Iz 43 :6 lub Oz 1:10 (patrz w Biblii Świadków Jehowy na str. 1455 odnośnik do 2 Kor 6:18 oznaczony jako "w" w przypisach do 2 szpalty). Jednak w żadnym z tych wersów z ST jakie miałyby być cytowane w 2 Kor 6:18 nie ma tam tetragramu, który dawałby Świadkom Jehowy powód do wstawienia tetragramu w słowach: "mówi Jehowa, Wszechmocny" z 2 Kor 6:18. Biblia Świadków Jehowy daje odnośnik do tego zdania oznaczony jako "x" i odsyłający do Ap 1: 8, jednakże przecież nie istnieje żaden manuskrypt NT (czyli również i Apokalipsy) z tetragramem (co przyznaje wyżej już cytowana broszura Świadków Jehowy pt. Imię Boże..., str. 23 . Nie jest to więc żadne solidne poparcie ani powód dla wstawienia przez Świadków Jehowy tetragramu w 2 Kor 6:18.
8 Wers 2 Tm 2:19 zawiera w cytacie z ST imię Jehowa w Biblii Świadków Jehowy, wedle której jest to cytat z Sof 3:13 (patrz odnośnik "m" do 2 Tm 2:19 w przypisach do szpalty 2 na str. 1498 Biblii Świadków Jehowy). Jednakże w wersie Sof 3:13 nie znajdziemy tetragramu, nawet w tekście Sof 3:13 wedle Biblii Świadków Jehowy. Na jakiej podstawie więc Świadkowie Jehowy wstawili imię Jehowa do wersu z Sof 3:13 zacytowanego w 2 Tm 3:19, skoro nawet w ich Biblii nie znajdujemy w Sof 3:13 tetragramu?
9 Biblia Świadków Jehowy umieszcza w Jk 2:23 w cytacie słowa: "przyjaciel Jehowy", nie podając jednak na poparcie dla swego wstawienia imienia Jehowa w tym cytacie żadnego tak brzmiącego wersu z tetragramem, Iub cytatu z ST zawierającego imię Jehowa. Na jakiej więc biblijnej podstawie Świadkowie Jehowy wstawili wiec w tym miejscu tetragram? Skoro nie na bazie żadnego cytatu z ST, ani nie na bazie jakiegoś starożytnego manuskryptu NT zawierającego w tym miejscu imię Boże, to na jakiej zatem podstawie to uczyniono?
10 Biblia Swiadków Jehowy wstawia imię Jehowa w Jk 4:15 i podaje vv odnośnik "b" (tamże, str. 1522, przypisy do szpalty 1) do swego cytatu w tym wersie odnośniki do Ps 40:8 i Ps 143:10 z ST, które niby mają służyć Świadkom Jehowy jako "poparcie" dla wstawienia w Jk 4:1 imienia Jehowa. Jednakże nawet w Biblii Świadków Jehowy nie znaj dujemy w tych wersach tetragramu, ani imienia Jehowa.
11 Wers z Dz 5:17 to wedle Biblii Świadków Jehowy cytat z Am 9:12 wedle greckiegoh tekstu LXX (patrz str. 1389 w Biblii Świadków Jehowy, i tamże w przypisach do szpalty 2 odnośnik "o" do Dz 15:17). W masoreckim tekście Am 9:11-12 zacytowanym w Dz 1:17 znajduje się co prawda tetragram (patrz Am 9:12 W Blblii Świadków Jehowy), jednakże sama Biblia Swiadków Jehowy zaznacza przecież na str. 1389 w powyższym przypisie "o" do Dz 15:17, że w Dz 15:17 cytowany jest tekst Am 9:12 z greckiej LXX a nie z tekstu masoreckiego Pism hebrajskich. Problem polega na tym, że nie mamy dziś żadnych zawierąjących tetragram manuskryptów księgi Amosa,wedle LXX. Nawet Biblia Nowego Testamentu Świadków Jehowy wydana jako Chrześcijańskie Pisma Greckie w roku 1994 podaje w przypisie na str. 409 wykaz, fragmentow manuskryptów LXX zawierających tetragram i nie przedstawiono wśród nich żadnego skrawka zawierającego choć kawałek księgi Amosa, w jakiej użyto by imienia Bożego. Wedle wspomnianego wykazu odnaleziono fragmenty księgi Powtórzonego Prawa w wersji greckiej LXX zawierającej tetragram. Znaleziono także inne fragmenty greckie ST z tetragramem (kompletny wykaz podaję niżej), ale nie ma wedle ich własnej Biblii za grecką LXX w Dz 15:17, skoro nie mamy żadnego w nich ani jednego fragmentu księgi Amosa z tetragramem. Na jakiej więc podstawie Świadkowie Jehowy wstawili imię Jehowa do wersu Am 9:12 zacytowanego nawet fragmentu księgi Amosa zawierającego tetragram w wersji LXX? W żadnym z odnalezionych fragmentów greckiego Starego Testamentu (patrz wykaz niżej ) Świadkowie Jehowy nie znajdą też potwierdzenia dla wstawienia tetragramu w cytatach ST w NT, zebranych przeze mnie w powyższych pozostałych 10 punktach.

obrazekŚwiadkowie Jehowy w swoich Chrześciańskich Pismach Greckich (Brooklyn 1994, str. 409 przypis, i tamże fotokopie na str. 410-411) prezentują 12 skrawków papirusów z tetragramem. Wszystkie te skrawki pochodzą, z papirusu Fuad (nr inw. 266), i są, fragmentami księgi Powtórzonego Prawa. Chrześcijańskie Pisma Greckie podają, również (str. 409), że istnieje też 9 innych manuskryptów greckich z tetragramem. Owe manuskrypty greckie omawia anglojęzyczna Biblia Świadków Jehowy pt. New World Translation of the Holy Scriptures with references (Brooklyn i 1984) na str. 1562, 1563 i 1564. Poniżej omawiam owe fragmenty za tą, właśnie anglojęzyczną Biblią, Świadków Jehowy:

1
LXXVTS 10a
Ten fragment Septuaginty jest datowany na I wiek po Chrystusie. Jest to skórzany zwój proroków mniejszych, znaleziony na pustyni judzkiej w grocie Nahal Chewer. Upublikowane go w Supplements to Vetus Testamentum, Vol. X, Leiden,1963, pp. 170-178. Zwój ten zawiera tetragram w następujących miejscach Starego Testamentu: Jon 4:2; Mich 1:1, 3; 4:4, 5,7; 5:4, 4; Hab 2:14, 16, 20; 3:9; Sof 1:3, 14; 2:10; Zach 1:3, 3, 4; 3:5, 6, 7.
2
LXXIEJ 12
Również ten fragment Septuaginty jest datowany na I wiek po Chrystusie i także został znaleziony na pustyni judzkiej w grocie Nahal Chewer. Opublikowano go w Israel Exploration Journal, VoL 12, 1962, p. 203. Tekst ten zawiera tetragram w Jon 3:3.
3
LXXVTS 10b
Ten fragment Septuaginty jest datowany na czas do połowy I wieku po Chr. Tak jak dwa, powyższe fragmenty i ten został znaleziony na pustyni judzkiej w grocie Nahal Chewer.Opublikowano go w Supplements to Vetus Testamentum, VoL X, 1963, p. 178. Tekst ten zawiera tetragram w Zach 8:20; 9:1, 1,4.
4
2W LXX Levb
Jest to fragment Septuaginty znaleziony w Qumran w grocie 4 i jest on datowany na I wiek przed Chr (wg nowych oznaczeń qumrańskich oznaczany jako 4Q120). Wstępny opis tego dokumentu wykonano w Supplements to Vetus Testamentum, VoL IV, 1957, p. 157. Manuskrypt ten zawiera imrę Boże w greckiej formie JAO (por. Orygenes, Przeciw Celsusowi, VI, 31-32; Orygenes, Komentarz do Jana, I, 1, 7; Diodor z Sycylii, Bibliotheke, I, 94, 2) w Kpł 3:12 i 4:27. O imieniu Bożym w rzeczonym 4Q LXX Levb wspomina też Joseph Fitzmyer w swej książce pt. 101 pytań o Qumran (Kraków 1997, str. 60).
5
LXXP. Oxy. VII.1007
Manuskrypt ten zawiera tetragram w skróconej formie podwójnego Yohdh w Rdz 2:8, 18. Dokument ten opublikowano w The Oxyrhynchus Papyri, część VII, edycja z przekładern i uwagami dokonana przez Artura S. Hunt, London, 1910, pp. 1,2.
6
AqBurkitt
Ten tekst greckiego przekładu ST w wersji Akwilli został znaleziony w synagodze kairskiej w Egipcie i zawiera imię Boże w następujących miejscach: 1 Krl 20:13, 13, 14; 2 KrI 23:12, 16, 21, 23, 25, 26, 27. Fragmenty te zostały opublikowane przez F. Crawforda Burkitt w jego pracy pt. Fragments of the Books of Kings According to the Translation of Aquila Cambridge, 1898, pp. 3-8. Jest to palimpsest datowany na koniec V wieku po Chrystusie, lubi na początek VI wieku po Chr.
7
AqTaylor
Ten grecki tekst ST w wersji Akwilli zawiera tetragram w następujących miejscach: Ps 91:2 9; 92:1, 4, 5, 8, 9; 96:7, 7, 8, 9, 10, 13; 97:1, 5, 9, 10, 12; 102:15, 16, 19, 21; 103:1, 2, 6, 8. Fragmenty te zostały opublikowane przez C. Taylora w jego pracy pt. Hebrew-Greek Cairo Genizah Palimpsests, Cambridge, 1900, pp. 54-65. Manuskrypt ten datuje się na drugą połowę V wieku po Chrystusie, lub na początek VI wieku po Chr (nie później).
8
SymP. Vindob. G. 39777
Tekst ten zawiera tetragram w następujących miejscach: Ps 69:13, 30 31. Niniejszy fragment zwoju z częścią Ps 69 w wersji Symmachusa (68 w LXX) jest przechowywany w Osteffeichische Nationalbibliothek w Wiedniu. Datuje się go na III lub IV wiek po Chr. Został on opublikowany przez Dr Carl Wessely w Studien zur Palaeographie und Papyruskunde, Vol. XI., Leipzig, 1911, p. 171.
9
Ambrosian O 39 sup.
Tekst ten zawiera tetragram we wszystkich pięciu kolumnach w następujących miejscach: Ps 18:30, 31, 41, 46;28:6, 7, 8; 29:1, 1, 2, 2, 3, 3; 30:1, 2, 4, 7, 8, 10, 10, 12; 31:1, 5, 6, 9, 21, 23, 24; 32:10, 11; 35:1, 22, 24, 27; 36: i przypuszczalnie: 5; 46:7, 8, 11; 89:49 (w kolumnach 1, 2 i 4), Ps 89: 51,52. Kodeks ten zawiera 5 kolumn i jest datowany na koniec IX wieku naszej ery. Zarówno faksymile jak i transkrypcja tekstu zostały opublikowane w roku 1958 w Rzymie przez Giovanniego Mercati w publikacji pod tytulem: Psalterii Rexapli Reliquiae... Pars prima. Codex Rescriptus Bybliothecae Ambrosianae O 39 sup Phototypice Expressus et Transcriptus.

Podsumowanie

Świadkowie Jehowy "przywracają" w NT tetragram nie tylko tam gdzie on się znajdował pierwotnie w cytowanych przez NT miejscach z ST, ale sprawiają iluzoryczne wrażenie, że "przywracają" go też w tych innych cytatach z ST, w których jak się jednak okazuje po bliższym zbadaniu sprawy w ogóle go pierwotnie nie było, albo zamiast niego znajdywało się w ST słowo Bóg. Jest to nic innego jak cytowanie przez Biblię Świadków Jehowy w sposób niezgodny z rzeczywistością, i faktycznym stanem rzeczy.


Powrót do strony głównej
Opracował: Piotr Andryszczak
© 2007-2020