ADVERSUS HAERESES
O Eucharystii
Autor: Św. Ireneusz z Lyonu
„Ewangelia głoszona przez Ireneusza to Ewangelia, jaką otrzymał od Polikarpa, biskupa Smyrny, a Ewangelia Polikarpa pochodzi od apostoła Jana, którego Polikarp był uczniem. Tak więc prawdziwa nauka to nie nauka wymyślona przez intelektualistów, nie mającą związku z prostą wiarą Kościoła. Prawdziwa Ewangelia to Ewangelia przekazywana przez biskupów, którzy otrzymali w nieprzerwanym przekazie od apostołów. Nie nauczali oni niczego innego jak własnej tej prostej wiary, stanowiącej także prawdziwą głębię Objawienia Bożego. Dlatego - mówi nam Ireneusz - nie istnieje jakaś tajemnicza nauka, kryjąca się za wspólnym Credo Kościoła. Nie istnieje wyższe chrześcijaństwo dla intelektualistów. Publicznie wyznawana przez Kościół wiara jest wspólną wiarą wszystkich. Tylko ta wiara jest apostolska, pochodzi od apostołów, a zatem od Jezusa i od Boga.”
(Benedykt XVI audiencja generalna 28 marca 2007 r.)
Eucharystia Ciałem Pana i ofiarą Ireneusz stwierdza, że wino i chleb stają się Krwią i Ciałem Chrystusa i że Eucharystia jest ofiarą zapowiedzianą przez proroka Malachiasza
„Albowiem od wschodu słońca aż do jego zachodu wielkie będzie imię moje między narodami, a na każdym miejscu dar kadzielny będzie składany imieniu memu i ofiara czysta.” (Ml 1, 11)
„Przeciw herezjom” IV:17,6
„Przeciw herezjom” IV:18,1
„Przeciw herezjom” IV:18,5
„Przeciw herezjom” IV:33,2
„Przeciw herezjom” V:2,3
Św. Ireneusz choć nie wymienia bezpośrednio wody, która jest tylko pewnym ‘dodatkiem’ do wina, to jednak mówi o „zmieszanym” napoju. On również nie wyjaśnia dlaczego ona jest stosowana. Widocznie było to tak oczywiste, że nie były potrzebne żadne komentarze.
Podczas Mszy Świętej do wina dolewana jest woda z kilku powodów. Po pierwsze, jest to praktyka mająca korzenie w tradycji starożytnej, gdzie rozcieńczanie wina wodą było powszechne.
Symbolika teologiczna:
Woda dolana do wina symbolizuje zjednoczenie natury boskiej i ludzkiej w Chrystusie. Wino symbolizuje boskość, a woda – człowieczeństwo. Ponadto, woda może symbolizować lud wierny, który łączy się z Chrystusem w Eucharystii, zgodnie z interpretacją Apokalipsy.
Modlitwa towarzysząca:
Kapłan wlewa wodę do wina, wypowiadając modlitwę, która odnosi się do tego zjednoczenia: "Przez to misterium wody i wina daj nam, Boże, udział w bóstwie Chrystusa, który przyjął nasze człowieczeństwo" (Mszał Rzymski dla diecezji polskich, wyd. II, Poznań 2013, s. 15*).
Warto przy okazji wspomnieć jeszcze o innej symbolice. Oto fragment konferencji dla kapłanów (24-02-2024) w Domu św. Jacka w Gliwicach – Sośnicy, biskupa pomocniczego diecezji bielsko-żywieckiej, Piotra Gregera:
„Sakrament Eucharystii jest sakramentem stałej obecności, ponieważ po zakończeniu celebracji Chrystus jest ciągle obecny w znakach liturgicznych, a więc jest obecny pod postacią chleba, który przechowujemy w tabernakulum. I to przechowywanie zrodziło wszystkie formy kultu Eucharystycznego poza Mszą.
Liturgia jest szczytem do którego zmierza cała działalność Kościoła i zarazem jest źródłem, z którego wypływa cała jego moc.
W czasie konsekracji mamy wyraźnie rozdzielenia Ciała od Krwi. Co to oznacza? Nie ma możliwości życia bez krwi. W momencie konsekracji, to wyraźne rozdzielenie jest uobecnieniem Chrystusowej śmierci. Jesteśmy pod krzyżem, na Kalwarii. Co nasi wierni robią? Klęczą. Klęczą tylko dwa razy wobec tego, co się dokonuje. Jest taki obrzęd, który nazywa się commixtio. W języku polskim, zjednoczenie, zespolenie. Kiedy bierzemy do ręki Ciało, łamiemy na połowę i z tej połowy bierzemy jeszcze kawałek i wpuszczamy do kielicha. Tu było rozdzielenie, tu jest połączenie. Ciało i krew daje życie. I co potem jest? Oto Baranek Boży i jest Komunia. Stąd Eucharystia jest uobecnieniem męki, śmierci i zmartwychwstania. Przyjmujemy Chrystusa już zmartwychwstałego i zwycięskiego, a nie Chrystusa umęczonego na krzyżu. To jest cała tajemnica. Nie da się obrzędu commixtio interpretować bez konsekracji. To jest wspólna całość. Rozdzielenie i połączenie. Śmierć i zmartwychwstanie.”